6 Ekim ne günü diye soranlara cevap bu sabah Taksim'den geldi: bugün İstanbul'un Kurtuluşu'nun 103. yıl dönümü. Saat 10.00'da Taksim Cumhuriyet Anıtı'nda başlayan törende İstanbul Valisi Davut Gül, 1. Ordu Komutanı Orgeneral Bahtiyar Ersay ve İBB Başkan Vekili Nuri Aslan çelenk sundu; saygı duruşunun ardından İstiklal Marşı okundu.
6 Ekim ne günü, İstanbul'un Kurtuluşu neden kutlanıyor?
6 Ekim, İstanbul'un düşman işgalinden kurtuluş günü. Şehir 13 Kasım 1918'de İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan gemilerinin Boğaz'a girmesiyle işgal altına düştü; 16 Mart 1920'de işgal resmen başladı. Kurtuluş Savaşı'nın zaferle bitmesinin ardından Lozan Barış Antlaşması 24 Temmuz 1923'te imzalandı, İtilaf birlikleri 23 Ağustos'tan itibaren şehri boşaltmaya koyuldu. Son yabancı birlik 4 Ekim'de Dolmabahçe Sarayı önündeki törenle Türk bayrağını selamlayıp şehirden ayrıldı. İki gün sonra, 6 Ekim 1923'te Türk birlikleri İstanbul'a girdi. 6 Ekim resmî tatil değil; okullar ve kamu kurumları normal çalışıyor, anma törenle yapılıyor.
6 Ekim 1923'te İstanbul'a giren komutan kimdir?
Girişin başındaki isim Şükrü Naili Paşa. Paşa'nın komutasındaki 3. Kolordu 6 Ekim 1923'te şehre girdi ve işgal fiilen sona erdi; Cumhuriyet'in ilanına tam 23 gün vardı. TBMM hükümetini temsil etmek üzere atanan Refet Paşa ise Mudanya Mütarekesi'nin ardından 19 Ekim 1922'de Gülnihal vapuruyla, 100 kişilik bir muhafız kuvvetiyle İstanbul'a gelmişti.
İstanbul'un işgali kaç gün sürdü?
4 yıl 10 ay 23 gün. 13 Kasım 1918'den 6 Ekim 1923'e uzanan bu sürenin 3 yıl 6 ay 20 günü, işgalin resmen başladığı 16 Mart 1920'den sonrasına denk geliyor. Her yıl 6 Ekim'in İstanbul'un kurtuluş günü olarak anılması, bu uzun işgalin bittiği tarihe dayanıyor.
Bugün İstanbul'da neler yapıldı, hangi etkinlikler var?
Anıta İstanbul Valiliği, 1. Ordu ve İstanbul Garnizon Komutanlığı ile İBB adına çelenk konuldu; anıt 8 Ağustos 1928'de açılmıştı. Törende Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın mesajı okundu; mesajda Kurtuluş Savaşı'nın şehitlerin ve gazilerin eşsiz fedakârlığı ile milletin bağımsızlığını koruma kararlılığı sayesinde zaferle sonuçlandığı vurgulandı. Vali Davut Gül ise konuşmasında 6 Ekim 1923'ü yalnızca işgalcilerin şehirden ayrıldığı bir tarih olarak değil, Fatih Sultan Mehmed Han'ın emaneti İstanbul'un ruhuna ve kimliğine yeniden kavuştuğu gün olarak anlattı. Kent genelinde düzenlenen resim ve şiir yarışmalarında dereceye giren öğrenciler ödüllerini aldı, şiir birincisi şiirini okudu, program İBB Mehteran Takımı'nın dinletisiyle sona erdi. Törende Sahil Güvenlik Marmara ve Boğazlar Bölge Komutanı Tümamiral Serkan Tezel ile İl Jandarma Komutanı Tümgeneral İdris Tataroğlu da vardı.
Akşam için İBB'nin programında iki ücretsiz konser yer alıyor: Üsküdar Sahil Meydanı'nda saat 19.30'da Mavi Gri ve Fatma Turgut sahne alacak, Küçükçekmece'de Sefaköy Kültür Sanat Merkezi'nde saat 20.00'de İBB Türk Sanat Müziği Topluluğu dinleyiciyle buluşacak.
