Adalet Bakanı Akın Gürlek, İstanbul Çırağan Sarayı'ndaki Uluslararası Adalet Zirvesi'nde kürsüye çıkınca işe salonda olmayan bir isimle başladı: Filistin Adalet Bakanı Şerhabil El-Zaim. Zirveye davet edilen bakanın gelememesini “son derece kaygı verici” diye niteleyen Gürlek, konuşmasının geri kalanını bu yokluk üzerine kurdu. Salonda İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Fatih Dönmez, İstanbul İl Emniyet Müdürü Selami Yıldız ve çeşitli ülkelerin adalet bakanları vardı.
Filistin Adalet Bakanı Şerhabil El-Zaim zirveye neden gelemedi?
Cevap İsrail. Gürlek'in anlattığına göre İsrail makamları, El-Zaim'in ülkeden çıkmasına izin vermedi. Bakan bunu Filistin halkının yıllardır yaşadığı baskı ve hak ihlallerinin yeni bir örneği olarak değerlendirdi. Bir adalet bakanının uluslararası bir toplantıya katılmasının engellenmesini kabul edilebilir bulmadığını söyledi; zirvedeki bakanların, bu yokluğa rağmen Filistin halkının adalet talebine en güçlü biçimde sahip çıkacağını ekledi.
Akın Gürlek ABD'ye ve İsrail'e ne dedi?
Gürlek iki adresi de aynı konuşmada andı. Önce ABD'nin Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'a vize vermediğini, bu yüzden Abbas'ın New York'taki BM Genel Kurulu toplantılarına gidemediğini hatırlattı. Ardından hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle tutuklama kararı bulunan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun aynı Genel Kurul'da söz alabildiğine dikkat çekti. Filistin halkının en üst düzey temsilcisinin orada bulunamamasının uluslararası sistemin adalet ve eşitlik iddiasını tartışmaya açtığını söyledi. Uluslararası hukukun herkes için eşit uygulanması gerektiğini, hukukun üstünlüğünün güçlünün hukuku anlamına gelmemesi gerektiğini vurguladı.
Akın Gürlek kimdir?
Akın Gürlek, Adalet Bakanı. Bakanlığa gelmeden önce İstanbul Cumhuriyet Başsavcısıydı; o görevi bugün aynı salonda oturan Fatih Dönmez yürütüyor. Gürlek, Çırağan'daki konuşmasında sınır ötesi suçların takibine ve ülkeler arası adli iş birliğine geniş yer verdi. Savaş sanayisine ayrılan kaynakların insanlığın kalkınması ve barış için kullanılabileceğini, petrol ve stratejik kaynakların savaş gerekçesi yapılmasına karşı olduklarını da aynı konuşmada dile getirdi.
Gürlek'in “adalet pasaportsuz dolaşabilmeli” sözü ne anlama geliyor?
Söz, sınır aşan suçlarla mücadele bölümünde geldi. Gürlek; siber suçların, terörün, uyuşturucu ticaretinin ve organize suç örgütlerinin ülkeler arasındaki hukuki boşluklardan yararlanmasını önlemek gerektiğini anlatırken şunu söyledi: “Bizim anlayışımıza göre adalet gerektiğinde pasaportsuz dolaşabilmelidir.” Yani soruşturma ve talepler bir ülkenin sınırında takılıp kalmamalı, adli iş birliği hızlanmalı. Gürlek, Türkiye'nin sınır ötesi yargı iş birliğini ve uluslararası adalet mekanizmalarının güçlenmesini desteklediğini de belirtti.
Zirvede yapay zeka ve siber suç konuşuldu mu?
Evet. Adalet Bakanı Akın Gürlek, yapay zekanın hukuk hizmetlerinde ve karar süreçlerinde kullanımını, kişisel verilerin korunmasını, algoritmaların şeffaflığını ve insan haklarını gündeme getirdi. Yapay zeka avukatın yerini almamalı, yargının kapasitesini artıracak biçimde kullanılmalı dedi. Dijital platformların sorumluluğu, ifade özgürlüğü ile nefret söylemi ve dezenformasyon arasındaki denge, çocukların ve kırılgan grupların çevrim içi korunması da konuşmada yer aldı. Siber suçlarda ortak hareket etme çağrısı yapan Gürlek, terörün de ortak ve net biçimde tanımlanması gerektiğini, bu tanımın devletlerin stratejik çıkarlarından bağımsız kurulmasını istedi.
Uluslararası Adalet Zirvesi neden İstanbul'da yapılıyor?
Akın Gürlek'in gerekçesi tarih: İstanbul, medeniyetlerin, kültürlerin ve ticaret yollarının kesiştiği bir kavşak. Farklı hukuk anlayışlarının ve ticari geleneklerin bu şehirde buluştuğunu hatırlatan bakan, İstanbul'un uluslararası tahkim için önemli bir merkez olabileceğini söyledi. Türkiye'nin uluslararası hukukun temel ve evrensel ilkelerini savunmayı sürdüreceğini de ekledi.
— Necip Fazıl Kısakürek
