Jeolog Prof. Dr. Celâl Şengör, 29 Ekim'e özel bir programda Atatürk için “Atatürk bal gibi diktatördü” dedi. Konuşmanın yaklaşık 48 saniyelik kesiti 29 Ekim'de sosyal medyada paylaşıldı ve yazının hazırlandığı saatte 1,6 milyondan fazla kez görüntülenmişti. Kesitte Şengör, Cumhuriyet'in ilanına ilişkin bir sahneyi de kendi anlatımıyla aktarıyor.
Celâl Şengör videoda tam olarak ne söylüyor?
Şengör, önce Atatürk'ün “Hâkimiyet milletindir” anlayışını hatırlatıyor ve bunun uygulanıp uygulanmadığını soruyor; cevabı “Hayır”. Anlattığına göre Atatürk emirleri kendisi veriyor, yaptırıyor, ancak her birini Meclis'ten geçiriyor. “Dahi Diktatör” adlı bir kitap yazdığını hatırlatan Şengör, Atatürk'ün diktatör olduğunu söylüyor; hemen ardından bunun her dediğini Meclis'ten geçiren ve milletin onayını alan bir diktatörlük olduğunu ekliyor.
Cumhuriyet'in ilanı için de Meclis'in coşkuyla kabul ettiği bir adım olmadığını öne süren Şengör'ün anlatımına göre Atatürk ile İsmet Paşa “yarın Cumhuriyet'i ilan ediyoruz” diye karar veriyor. Meclis'te hükümet şeklinin Cumhuriyet olduğu okunuyor, “kabul edenler el kaldırsın” deniyor ve el kaldırmalar bitmeden “oy birliğiyle kabul edilmiştir” sözü geliyor. Şengör bu anlatımı “Böyle bir şey yok” diyerek bitiriyor.
Şengör'ün “Dahi Diktatör” kitabı ne zaman çıktı?
Şengör'ün bu görüşü ilk kez dile getirdiği söylenemez. “Dahi Diktatör” adlı kitabı ilk kez Kasım 2014'te yayımlandı ve sonraki yıllarda yeni baskılar yaptı. Kitabın adındaki “dahi” sözcüğü, Şengör'ün Atatürk'ü diktatör diye niteleyip aynı cümlede dahi diye de andığını gösteriyor. Konuşmadaki “diktatör” vurgusu da bu çerçevenin devamı.
Cumhuriyet'in ilanı resmî kayıtlarda nasıl geçiyor?
29 Ekim 1923'te TBMM, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan değişiklikle devletin hükûmet şeklinin Cumhuriyet olduğunu kabul etti; aynı gün Mustafa Kemal Paşa Meclis tarafından Cumhurbaşkanı seçildi. Oylama anına dair el kaldırma ayrıntısı ise haberimizde yalnızca Şengör'ün kendi anlatımı olarak yer alıyor.
Şengör'ün sözleri hukuken nasıl değerlendirilir?
Atatürk'ün hatırasına alenen hakaret edenlere, 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Şengör'ün sözlerinin bu kapsamda sayılıp sayılmayacağına yargı karar verir; yazının hazırlandığı saatte Şengör hakkında duyurulmuş bir suç duyurusu ya da soruşturma bilgisine ulaşamadık.
