İstanbul'un ciğerine çektiği hava bir yılda daha da ağırlaştı. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi'nden Prof. Dr. Hüseyin Toros'un, Çevre Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne ait 26 ölçüm istasyonunun verisini karşılaştırdığı çalışmaya göre kentteki İstanbul hava kirliliği ağustos ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 11 arttı. Şehir genelinde partikül madde (PM10) ortalaması 31,9 mikrogram/metreküp ölçüldü; bu değer 2025 ağustosunda 28,87 seviyesindeydi.
Tablonun en dikkat çekici tarafı, kirliliğin şehre eşit dağılmaması. Listenin ilk iki sırasını tek bir ilçe kaptı: Sultangazi 1 istasyonunda 53,06, Sultangazi 2 istasyonunda 51,26 mikrogram ölçüldü. Üçüncü sırada ise Anadolu Yakası'nın sanayi ucu Tuzla yer aldı: 44,28 mikrogram. Yani en pis havayı soluyan ilçenin ortalaması, en temiz havayı soluyan ilçenin neredeyse üç katı.
İstanbul hava kirliliği ilçe ilçe: havası en kirli ilçe hangisi?
Ölçüm sonuçları, kirlisinden temizine 26 istasyon için şöyle sıralandı:
| Sıra | İstasyon / İlçe | PM10 (µg/m³) |
|---|---|---|
| 1 | Sultangazi 1 | 53,06 |
| 2 | Sultangazi 2 | 51,26 |
| 3 | Tuzla | 44,28 |
| 4 | Sancaktepe | 42,75 |
| 5 | Beylikdüzü | 41,30 |
| 6 | Kağıthane 1 | 41,19 |
| 7 | Sultangazi 3 | 40,20 |
| 8 | Kumköy | 39,24 |
| 9 | Sarıyer | 33,99 |
| 10 | Aksaray | 33,30 |
| 11 | Çatladıkapı | 33,10 |
| 12 | Selimiye | 33,06 |
| 13 | Avcılar | 31,34 |
| 14 | Kartal | 31,10 |
| 15 | Kadıköy | 29,52 |
| 16 | Yenibosna | 26,82 |
| 17 | Arnavutköy | 26,63 |
| 18 | Esenler | 26,44 |
| 19 | Bağcılar | 23,67 |
| 20 | Beşiktaş | 22,99 |
| 21 | Üsküdar 1 | 22,46 |
| 22 | Büyükada | 21,86 |
| 23 | Maslak | 20,97 |
| 24 | Ümraniye 1 | 19,77 |
| 25 | Kandilli 1 | 19,66 |
| 26 | Alibeyköy | 19,44 |
Havası en temiz ilçeler hangileri?
Listenin dibinde, yani en temiz havayı soluyan yerlerde Alibeyköy 19,44 mikrogramla ilk sırada. Onu 19,66 ile Kandilli 1 ve 19,77 ile Ümraniye 1 izliyor. Maslak 20,97, adaların tek istasyonu Büyükada ise 21,86 mikrogramla temiz hava kuşağında yer aldı. Boğaz hattındaki yerleşimlerin ve yükseltisi fazla noktaların rüzgarla daha iyi havalandığı, ölçümlere birebir yansıyor.
İstanbul'da hava kirliliği neden arttı?
Toros, ağustosun ikinci yarısında uzun süren sıcak ve yağışsız havanın, zayıflayan rüzgarın ve atmosferin durağanlaşmasının kirliliği yukarı ittiğini belirtti. Atmosferin karışma kapasitesi düştüğünde şehrin havalanma gücü de azalıyor; egzozdan, ısınmadan, sanayiden ve inşaat tozundan çıkan partikül madde yere yakın katmanda hapsoluyor. Yağmurun kirleticileri yıkayıp indirme etkisi de devreye girmeyince değerler ay boyunca yüksek kalıyor. Toros, rüzgarın zayıfladığı, yağışın azaldığı ve atmosferin durağanlaştığı dönemlerde hava kalitesinin yakından izlenmesi gerektiğini vurguladı.
Hangi ilçede kirlilik en çok arttı, nerede geriledi?
Bir yıllık değişime bakıldığında en sert sıçrama Sarıyer'de yaşandı: kirlilik burada yüzde 120,05 arttı, yani ikiye katlandı. İkinci sırada yüzde 95,29'luk artışla Kumköy var. İyileşme tarafında ise en belirgin düşüş yüzde 30,89 ile Yenibosna'da kaydedildi; onu yüzde 23,77 ile Bağcılar ve yüzde 21,82 ile Maslak izledi. Toplamda 17 istasyonda artış, 9 istasyonda azalış görüldü — yani şehrin üçte ikisinden fazlasında hava geçen yıla göre daha kötü.
Rakamların anlamını görmek için uluslararası eşiğe bakmak gerekiyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün 2021'de güncellediği hava kalitesi rehberinde PM10 için yıllık ortalama sınırı 15, 24 saatlik sınırı 45 mikrogram/metreküp olarak belirlendi. İstanbul'un ağustos ortalaması olan 31,9 mikrogram, DSÖ'nün yıllık rehber değerinin iki katından fazla. Sultangazi ve Tuzla'daki aylık ortalamalar ise 24 saatlik rehber değerin bile üzerinde seyretti.
Tabloyu asıl kritik yapan şey ise takvim: ölçümler, ısınma sezonu daha başlamadan, yani kombiler ve sobalar devreye girmeden önceki ağustos ayına ait. Okulların açılmasıyla artan trafik yükü ve kış aylarında yakıt kaynaklı emisyonun eklenmesiyle birlikte İstanbul'un partikül madde yükünün mevsimsel olarak daha da yukarı çıkması bekleniyor.
