İstanbul'da selin ardından suda kalan aracın başına giden sürücülere verilen en net uyarı tek cümle: kontağı çevirmeyin, marşa basmayın. Aracı bir deneyeyim diye çalıştırmak, sel hasarını motor onarımına, hatta motor değişimine kadar götürebiliyor. Cüzdanı ilgilendiren asıl iki soru ise belli: kasko sel hasarını karşılar mı, devlet ödeme yapar mı?
Selde suda kalan araçta kontak neden çevrilmez?
Sebep mekanik. Motorun silindirlerine su girdiyse bu su sıkıştırılamaz. Marşa basıldığında pistonlar suya çarpar, hareket takılır ve parçalar zorlanır; mekanikte buna hidrolik kilit deniyor. Piston hareketinin suya takılması motorda ciddi mekanik arızaya yol açabiliyor, bu da çoğu zaman motorun tamamen sökülüp onarılmasını, bazen komple değiştirilmesini gerektiriyor. Dışarıdan hasarsız görünen bir araç bile içeride elektronik ve mekanik arıza taşıyor olabilir. Sarıyer Ayazağa'da araçların sürüklendiği gibi su baskınlarında araç sahiplerinin ilk refleksi kontağa uzanmak olabiliyor; uzmanlar tam tersini söylüyor.
Yanlış hamle ne kadar fatura çıkarır?
Dolaşan haberlerde çok yüksek bir ek masraf rakamı geçiyor, ancak bu rakamı kimin, hangi varsayımla hesapladığı açıklanmıyor; o yüzden biz yazmıyoruz. Elimizdeki sağlam bilgi şu: onarım bedeli markaya, modele, motor tipine ve hasarın boyutuna göre değişiyor. Motor sökülüp onarılıyorsa kalem, küçük bir arıza faturasından çok daha ağır olur.
Kasko sel hasarını karşılar mı?
Poliçenizde sel ve su baskını teminatı varsa karşılayabilir; yoksa karşılamaz. Kasko poliçeleri aynı kapsamı sunmuyor. Teminatın kapsamı, istisnaları ve muafiyeti poliçeden poliçeye değişiyor; kaskom var demek tek başına yetmiyor. Araç sigortası denince akla gelen iki poliçeden kasko, aracın kendi hasarına bakan taraf; ama sel hasarının ödenip ödenmeyeceğini poliçe hükümleri ve hasarın niteliği belirliyor. Bu yüzden poliçenizdeki teminat listesinde sel ve su baskını satırının yazılı olduğundan emin olmak gerekiyor.
Zorunlu trafik sigortası sel hasarını öder mi?
Hayır. Zorunlu trafik sigortası, aracın üçüncü kişilere verdiği zararı karşılıyor; aracın kendi uğradığı sel hasarı bu araç sigortasının standart teminatları arasında yer almıyor. Yalnızca zorunlu trafik sigortası olan sürücü, aracının sel hasarı için bu poliçeye dayanamaz.
Devlet sel hasarı gören aracın zararını karşılar mı?
Otomatik olarak hayır. Afetin boyutuna göre yardım ve destek uygulamaları devreye alınabiliyor, ancak bu, selden etkilenen her aracın zararının devletçe ödeneceği anlamına gelmiyor. Şu an elimizde araç zararına yönelik resmî bir devlet ödemesi duyurusu yok. Selin altyapı eksikliğinden ya da kusurlu bir kamu hizmetinden doğduğu ileri sürülürse sorumlu idareye karşı tazminat talebi yolu var; bunun olup olmadığına mahkeme karar verir.
Sel suyunda kalan araç sahibi adım adım ne yapmalı?
- Kontağı çevirmeyin, marşa basmayın; aracı çalıştırmayı denemeyin.
- Hasarı fotoğraf ve videoyla belgeleyin.
- Sigorta şirketine gecikmeden hasar ihbarında bulunun ve ekspertiz sürecini başlatın; ihbar süresini ve prosedürü poliçenizden öğrenin.
- Aracı kendi gücüyle değil, çekiciyle uygun bir servise götürün.
- Ekspertiz ve teknik inceleme bitmeden araca müdahale etmeyin.
Elektrikli araçlarda elektrikli bileşenlere dokunulmamalı; duman, aşırı ısınma ya da olağan dışı ses varsa araçtan uzak durup acil yardım istenmeli. Bir nokta daha var: araç suda stop ettikten sonra çalıştırılmaya çalışılırsa sigorta tarafı zararın bu denemeyle büyüdüğünü ileri sürebilir. Bu otomatik ret anlamına gelmez ama dosyada tartışma açar; kontak çevirmemenin hem mekanik hem sigorta açısından değeri burada.
