İstanbul Ticaret Odası (İTO), eylül ayında İstanbul'da perakende fiyatı en çok artan ve en çok gerileyen ürünlerin listesini açıkladı. İTO'nun endeksinde yer alan 336 ana üründen 207'sinin fiyatı bir önceki aya göre yükseldi, 43'ünün fiyatı düştü.
İstanbul'da eylülde kaç ürünün fiyatı arttı, kaç ürünün düştü?
İTO'nun izlediği 336 ana kalemin 207'sinde artış, 43'ünde azalış görüldü. 336'dan bu iki rakam çıkınca 86 kalem kalıyor; bunlar ne artanlar ne düşenler arasında, yani fiyatı aynı kalan kalemler. İstanbul enflasyonunun eylül tablosunda artanların sayısı düşenlerin dört katından fazla.
İstanbul'da özel üniversite ücretleri eylülde yüzde kaç arttı?
Yüzde 55,21. İTO'nun listesinde eylülde fiyatı en çok yükselen ürün özel üniversite eğitim ücretleri oldu. Eylül okulların açıldığı ay ve liste eğitim kalemleriyle başlıyor: özel lise eğitim ücretleri yüzde 50,51, özel ilköğretim eğitim ücretleri yüzde 48,72 arttı. Yani ilk üç sırayı eğitim ücretleri tuttu, sıçrama özellikle özel üniversitede sert. Fark da büyük: özel üniversite ücretlerindeki artış, ikinci sıradaki özel lisenin 4,7 puan, motorinin ise yaklaşık 35 puan üzerinde.
Eğitim ücretleri dışında hangi ürünlerin fiyatı arttı?
Okul kıyafetleri yüzde 26,70, çocuk pantolonu yüzde 24,30 yükseldi; okul alışverişi bu iki kalemle de listede. Gıdada patlıcan yüzde 22,85 ile listedeki en yüksek sebze artışını gösterdi. Ulaştırmada motorin yüzde 20,66, benzinli otomobil yüzde 8,35, benzin yüzde 8,17 arttı; yani motorindeki artış benzinin iki buçuk katından fazla. Battaniye yüzde 14,69, özel televizyon yayın hizmetleri yüzde 13,37, ıspanak yüzde 12,59, cep telefonu yüzde 10,49 oranında pahalandı. Listenin alt ucunda kalem yüzde 6,56, yumurta yüzde 6,46 ile yer aldı.
İstanbul'da eylülde hangi ürünlerin fiyatı düştü?
En büyük düşüş erikte: yüzde 28,32. Üzüm yüzde 23,45, günlük araç kiralama ücreti yüzde 22,98, çarliston biber yüzde 20,81, sivri biber yüzde 20,80, kuru soğan yüzde 18,76 geriledi. Armut yüzde 14,92, yeşil soğan yüzde 14,72, limon yüzde 14,32, kavun yüzde 8,54, dolmalık biber yüzde 7,62, karpuz yüzde 7,52 ucuzladı. Şehirlerarası otobüs bileti yüzde 6,89, kabak yüzde 6,58, uçak bileti yüzde 6,45, elma yüzde 6,04 düştü. Düşen kalemlerin büyük kısmı meyve ve sebze; ulaşımda ise araç kiralama ile otobüs ve uçak biletleri listeye girdi. Düşüşün tepesi (yüzde 28,32) ile artışın tepesi (yüzde 55,21) arasında neredeyse iki kat fark var.
İTO İstanbul perakende fiyat endeksi nedir?
İstanbul Ticaret Odası'nın İstanbul'daki perakende fiyatları ürün ürün izlediği endeks. Eylül verisinde 336 ana ürün takip edildi; kalemler bir önceki aya göre karşılaştırılıyor ve artış ile azalış oranlarıyla birlikte kamuoyuna açıklanıyor. İTO, listeyi piyasaların şeffaflığını sağlamak ve kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla paylaştığını belirtiyor.
Bu liste İstanbul enflasyonunun tamamı mı?
Hayır, kalem kalem bir döküm. İTO'nun İstanbul için hesapladığı genel perakende fiyat endeksindeki aylık ve yıllık değişim bu listede verilmiyor; açıklanan yalnızca en çok artan ve en çok azalan ürünler.
