Palamut o kadar bol ki, balıkçılar şimdi avı bir süre durdurmak istiyor. İstanbul Deniz Ürünleri Avcıları Üreticileri Birliği, palamut fiyatındaki düşüşün kazancı eritmesi üzerine avcılığa geçici süreyle ara verilmesini talep etti. Gerekçe tek cümle: tezgâha ne kadar balık inerse palamut fiyatı o kadar yere çakılıyor ve teknenin masrafı çıkmıyor.
Palamut fiyatı ne kadar düştü?
Rize'nin Pazar ilçesindeki balık tezgâhlarında 600 gramın üzerindeki iri palamutlar 3 tanesi 100 liraya satılıyor. Balıkçı esnafı, Doğu Karadeniz'de 2005'ten bu yana bu kadar yoğun bir palamut akını görülmediğini, yani son 21 yılın en bereketli sezonunun yaşandığını söylüyor. En büyük balıklar bir kiloya yaklaşıyor. Hesap basit: üç balık en az 1,8 kilo çekiyorsa kilo fiyatı en çok 55-56 liraya denk geliyor. Fiyat düşünce satışlar artmış, vatandaş tezgâhlara yüklenmiş.
Sezon 1 Eylül'de av yasağının bitmesiyle açıldı. Denize çıkan tekneler kasa kasa palamutla limana döndü, ilk günlerde balık miktarı umut vericiydi; sonra fiyat balıkçıyı zora soktu.
Köpük kasa palamuttan kaç kat pahalı?
Tartışmayı büyüten ayrıntı balığın değil, ambalajın fiyatı. Karadeniz kıyısındaki bir balık esnafının anlattığına göre palamutlar köpük kasalarda taşınıyor ve boş bir köpük kasa 100 lira. Bir kasaya yaklaşık 10 palamut sığıyor. Tanesi 33-35 liraya satılan balığın yanında kasa, tek bir palamuttan yaklaşık 3 kat pahalı duruyor. Kasadaki on balığın toplamı 330-350 lira civarında; kasa bunun yaklaşık üçte birini tutuyor. Esnaf kasanın depozitosu olmadığını, yani verilen paranın geri dönmediğini de vurguluyor. Ona göre bu sezon balık neredeyse bedava, ama onu taşıyan ambalaj değil.
Balıkçılar neden palamutta av yasağı çağrısı yapıyor?
Mantık şu: avlanan balık arttıkça fiyat düşüyor, düşen fiyat da balıkçının kazancını yiyor. Birlik, avın bir süre durmasıyla ürün miktarının dengelenmesini ve fiyatların oturmasını hedefliyor. Aktarıldığına göre Doğu Karadeniz'deki su ürünleri kooperatiflerinin bölge birliği başkanı da büyük küçük bütün teknelerin 3-4 gün, gerekirse bir hafta denize çıkmamasını istedi. Çağrıya karşı çıkanlar da var; onlar tamamen durmak yerine daha az avlanmayı savunuyor.
Çağrıda geçen ifade geçici bir ara. Yani balıkçı avın kalıcı olarak kapanmasını değil, bir molayı istiyor.
Palamutta av yasağı gelecek mi?
Şimdilik yok; ortada resmî bir yasak bulunmuyor. Denizlerde ticari av yasağı her yıl 15 Nisan'da başlayıp 1 Eylül'de bitiyor ve bu yıl da öyle oldu. Bugünkü çağrı tamamen sektörün önerisi. Av yasaklarını Tarım ve Orman Bakanlığı belirliyor ve çağrının resmî bir karara dönüştüğüne dair bir bilgi yok. Tezgâhta fiyat, şimdilik bolluğun hesabıyla belirleniyor.
Ucuz palamut cebinize ne yapıyor, fiyat yeniden yükselir mi?
Tezgâhta iri balık ucuz; bugünkü palamut fiyatı, onu sofraya en kolay giren balıklardan biri yapıyor. Ama balıkçıların derdi bu ucuzluk: av durursa arz azalır, fiyat toparlanır. Çağrı karşılık bulursa 3'ü 100 liraya satılan palamutun fiyatı yeniden yükselebilir; bulmazsa bolluk sezon boyunca tezgâha yansımaya devam edebilir. Palamut sonbaharda Karadeniz'den Boğaz'a ve Marmara'ya inen göçmen bir balık; İstanbul balıkçısının asıl mevsimi de bu haftalar.
Ucuz diye göz yummayın: taze palamutun gözü parlak, solungacı kırmızı, eti sıkı olur.
