İzmir'de 30 Ekim 2020 depreminin üzerinden altı yıl geçti ve İzmir fay hatları yeniden gündemde. Dokuz Eylül Üniversitesi Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, kentteki bütün hatların geçmişinin tek tek incelendiğini ve yakın gelecekte deprem üretme potansiyeli taşıyan beş hattın belirlendiğini açıkladı. Sözbilir'in vurguladığına göre bu bir deprem tahmini değil; bilimsel bir risk değerlendirmesi.
Sözbilir İzmir'deki hatları nasıl inceledi?
Sözbilir'in açıklamasına göre tek tek incelenen her hattın geçmişine bakıldı ve tehlike yaratabilecek olanlar ayrıştırıldı. Tespitin son beş yılda elde edilen yeni verilere dayandığını belirten Sözbilir, İzmir'in henüz depreme tam hazır bir kent olarak değerlendirilemeyeceğini söyledi. Sorunlu yapıların deprem gelmeden önce güçlendirilmesi ya da yeniden yapılması gerektiğini vurguladı. Yani mesele yalnız hatların adı değil, üzerinde duran binaların durumu.
İzmir aktif fay hatları hangileri?
Sözbilir'in sıraladığı beş fay şunlar: İzmir, Tuzla, Seferihisar, Gülbahçe ve Bergama hatları. Listede kentin adını taşıyan hat da yer alıyor; adlarından da anlaşılacağı gibi güneybatıdaki Seferihisar'dan Urla yarımadasındaki Gülbahçe'ye, kuzeyde Bergama'ya uzanan geniş bir coğrafya var. Bu tablo, İzmir deprem tehlikesinin tek bir hatta bağlı olmadığını gösteriyor; kent merkezini ve çevre ilçeleri etkileyebilecek birden fazla aktif hat söz konusu.
Sisam Fayı ise o gün kırılan ve 2020'deki depremin dersi olarak öne çıkan bir hat. Sözbilir'in aktardığına göre bu fay, Adalar Denizi'nin altında, kıyıdan yaklaşık 70 kilometre açıkta bulunuyor. Kıyıya uzak olmasına rağmen çok sayıda can kaybına ve tsunamiye yol açabildiği hatırlatıldı.
İzmir depreminde kaç kişi öldü?
30 Ekim 2020'de Seferihisar açıklarında yaşanan 6,6 büyüklüğündeki depremde 117 kişi hayatını kaybetti, bini aşkın kişi yaralandı. Depremin ardından kentte hatların ve zemin yapısının kapsamlı biçimde araştırılması gündeme geldi. Bugün açıklanan hat listesi de bu çalışmaların bir sonucu.
İzmir'de deprem için neler yapılıyor?
Kentte 2031 yılına kadar sürecek ikinci beş yıllık bir afet risk azaltma eylem planı uygulanıyor. Plan kapsamında 1999'dan kalma deprem master planı güncelleniyor, yapı stoku ve altyapının durumu değerlendiriliyor. Dünya Bankası destekli bir dayanıklılık projesi de aynı çerçevede yürütülüyor. Yani İzmir fay hatları üzerine yapılan çalışmalar, kentin yapı ve altyapı planlamasıyla birlikte ele alınıyor.
İzmir'de oturanlar için bu ne anlama geliyor?
Hatların adı kadar, üzerlerinde duran binaların durumu belirleyici. Sözbilir'in mesajının merkezinde hat adlarından çok yapılar var: deprem olmadan önce güçlendirilmesi gereken binalar bugün belli olabilir. Bu liste bir korku değil, hazırlık için bir çerçeve. Hangi hattın ne zaman kırılacağını kimse bilemiyor; bilimsel olarak bilinen, beş hattın yakın gelecekte deprem üretme potansiyeli taşıdığı. Altı yıl önce yaşananlar ise bu potansiyelin kentte nasıl bir sonuç doğurabileceğini gösterdi.
