Japonya'da cuma günü cep telefonlarına 9.9 büyüklüğünde bir deprem alarmı düştü, şehir hoparlörleri aynı uyarıyı duyurdu ve ülke birkaç dakika boyunca tarihin en büyük depremini bekledi. Sonra alarm geri çekildi. Bazı yayın organlarının haberine göre Japonya'da hissedilen sarsıntı yalnızca şindo 1 düzeyinde kaldı; şindo, sarsıntının yerde ne kadar hissedildiğini 0 ile 7 arasında ölçen Japonya'ya özgü şiddet ölçeği ve 1, neredeyse kimsenin fark etmediği seviye demek.
Japonya'da 9.9 deprem alarmı ne zaman çaldı, ne oldu?
Haberlere göre alarm cuma günü öğle saatlerinde, Japonya saatiyle, cep telefonlarına acil durum mesajı olarak gitti; şehir hoparlörlerinden de uyarı yapıldı. Birkaç dakika sonra Japonya Meteoroloji Ajansı (JMA) alarmı geri çekti. Hatayı düzeltmek için ikinci bir acil mesaj yayımlandı; haberler bunun sistem için bir ilk olduğunu yazıyor. Alarmın tam saati ve iptale kadar geçen sürenin kaç dakika olduğu açıklanan bilgilerde net değil, tsunami uyarısı yapılıp yapılmadığına dair de bir bilgi bulunmuyor.
Japonya'daki yanlış deprem alarmı neden çaldı?
Hesabı bozan şey Japonya'nın içinde değildi. Gerçek deprem Rusya'nın Kamçatka Yarımadası açıklarında olmuş ve büyüklüğü 6,9 çıkmıştı. Erken uyarı sistemi bu uzak sarsıntıyı, Japonya'daki depremler için kullanılan formüllere göre yorumladı ve büyüklük 9,9 diye hesaplandı. Haberlere göre hata, uzak depremlerin hesaplanması sırasında veri işleme aşamasında yaşandı; yetkililer siber saldırı ihtimalini dışladı. Kamçatka, Pasifik'in en hareketli fay kuşaklarından birinde yer alıyor; 2025 yazında burada 8,8 büyüklüğünde bir deprem olmuştu.
9.9 büyüklüğünde bir deprem mümkün mü?
Ölçülmüş en büyük deprem, 1960'ta Şili'de yaşanan 9,5 büyüklüğündeki sarsıntı. Japonya deprem kayıtlarının en büyüğü ise 2011'de kuzeydoğuda büyük bir tsunamiye yol açan, yaklaşık 9 büyüklüğündeki deprem. Yani 9,9 rakamı bilinen bütün kayıtların üstünde bir felaket anlamına geliyor; telefonlara düşen uyarının insanları neden dehşete düşürdüğü de buradan anlaşılıyor.
Japonya'da hayat durdu mu?
Bir haberde Shinkansen hatlarının otomatik güvenlik sistemleri nedeniyle 15 dakika durdurulduğu, Tokyo'da ve ülkenin başka yerlerinde ulaşımda kısa süreli aksamalar yaşandığı yazıldı. Başka bir haber alarmın büyük bir paniğe yol açtığını, iptalin ardından ise rahatlama yaşandığını aktardı. Bu bilgilerin tamamı basına yansıyan anlatımlara dayanıyor; JMA'nın ayrıntılı bir açıklaması elimizdeki haberlerde yer almıyor.
Japonya deprem uyarı sistemi nasıl çalışır?
Sistem, depremin ilk ve daha hızlı gelen dalgasını (P dalgası) sismometrelerde yakalar, merkez üssünü ve büyüklüğü hesaplar, yıkıcı dalgalar gelmeden önce telefonlara, televizyonlara ve hoparlörlere uyarı yollar. Saniyelerle yarışan bir düzen olduğu için hesap otomatik yapılır; bu yüzden tek bir sismometrenin gürültüsü ya da uzaktaki bir deprem yanlış alarma yol açabiliyor. 2016'da Tokyo çevresi için 9,1 büyüklüğünde bir uyarı verilmiş ve nedenin bir sismometreye yıldırım düşmesi olabileceği söylenmişti.
