Karadeniz'den dünyaya giden fındık, yılın ilk dokuz ayında Türkiye'ye 1 milyar 919 milyon 691 bin dolar kazandırdı. Karadeniz Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği'nin dün, 11 Ekim Pazar günü paylaştığı verilere göre 1 Ocak ile 30 Eylül arasında yurt dışına 152 bin 543 ton ürün satıldı. Böylece fındık ihracatı, takvim yılı bitmeden 1,9 milyar doları geride bıraktı.
Fındık ihracatı dokuz ayda ne kadar oldu?
Birliğin tablosunda iki ana kalem var. Miktar tarafında 152 bin 543 ton, gelir tarafında 1 milyar 919 milyon 691 bin dolar yazıyor; yuvarlarsak 1,92 milyar dolar. Bu hesap takvim yılına göre yapıldı. Fındıkta Eylül'de başlayıp Ağustos'ta biten ayrı bir sezon hesabı da var ve o hesap farklı rakamlar veriyor; dokuz aylık tablo ile sezon tablosu birbirine karıştırılmamalı.
Karadeniz fındık ihracatı geçen yıla göre arttı mı, azaldı mı?
İkisi birden. Geçen yılın aynı döneminde Türkiye 187 bin 618 ton fındık satmış, 1 milyar 600 milyon 204 bin dolar kazanmıştı. Bu yıl miktar yaklaşık yüzde 18,7 azaldı; ton farkı 35 bin 75. Gelir ise yaklaşık yüzde 20 arttı; kasaya giren fazla para 319,5 milyon dolar. Yani ton hesabı geriye, dolar hesabı ileriye gitti. Yüzde oranlar, iki dönemin rakamlarından bizim hesabımız.
Fındıkta ton başına gelir ne kadar yükseldi?
Gelirle miktarı bölünce fındık ihracatındaki asıl değişim ortaya çıkıyor. Geçen yıl ton başına ortalama yaklaşık 8 bin 529 dolar kazanılmıştı; bu yıl bu rakam yaklaşık 12 bin 585 dolar. Fark yaklaşık yüzde 48. Satılan ürün azaldığı hâlde kasaya giren paranın artmasının sebebi bu: aynı tonaj çok daha pahalıya gitti. Fiyat artışının nedeni dokuz aylık tabloda yer almıyor.
Yeni sezonun ilk ayında fındık ihracatı ne kadar oldu?
Sezon 1 Eylül'de açıldı ve ilk ay 192 milyon dolar getirdi. Eylül'de yaklaşık 18 bin 900 ton fındık yurt dışına gitti; ton başına gelir yaklaşık 10 bin 150 dolara denk geliyor. Bu rakam dokuz aylık ortalamanın altında kalıyor. Birlik, Eylül verisini 5 Ekim'de ayrıca duyurmuştu; dokuz aylık toplamın içinde o ayın rakamı da yer alıyor.
Fındık ihracatı yıl içinde nasıl seyretti?
Birliğin ilk altı ay için paylaştığı rakamlara göre Ocak-Haziran'da yaklaşık 106 bin ton fındık gitti ve 1 milyar 434 milyon dolar girdi. Dokuz aylık toplamdan altı aylık rakamı ve Eylül'ü çıkarınca Temmuz-Ağustos kalıyor: kabaca 27,5 bin ton ve 293 milyon dolar. Ton başına gelir böylece yılın ilk yarısında 13 bin 500 dolar civarındayken yaz aylarında 10 bin 600 dolara, Eylül'de ise 10 bin 150 dolara kadar indi. Hesap bizim; yıl içindeki düşüşün sebebi verilerde yok.
Fındık ihracatındaki artış Karadeniz'de üreticiye yansır mı?
Bu tablo ihracatçının satış gelirini gösteriyor; çiftçinin elinden alınan fiyatı göstermiyor. Karadeniz'de üreticinin cebine ne kadarının yansıdığı bu verilerden okunamıyor. Rakamlardan çıkarabileceğimiz iki net sonuç var: ihracat geliri artıyor, satılan miktar azalıyor.
Fındık Karadeniz'in hangi illerinde yetişiyor?
Fındık kuşağı Karadeniz kıyısı boyunca uzanıyor. Doğuda Ordu, Giresun ve Trabzon, batıda Samsun, Sakarya ve Düzce üretimin ağırlığını taşıyor. Türkiye bu üründe dünyanın en büyük üreticisi ve ihracatçısı.
