Kars'ta sınırın iki yakasını bir zamanlar birbirine bağlayan Ani Köprüsü'nde yeni bir sayfa açıldı. Türkiye ile Ermenistan arasındaki ortak çalışma kapsamında köprünün ihyası, yani yeniden ayağa kaldırılması için ihale yapıldı ve sözleşme imzalandı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun açıklamasına göre hedef, İpek Yolu'nun önemli kültür mirasını korumak ve bu eseri gelecek nesillere aktarmak. Yani Ani Köprüsü restorasyonu artık yalnızca protokol aşamasında değil; ihale ve sözleşme adımlarıyla birlikte somut bir sürece girdi.
Ani Köprüsü restorasyonu için hangi adımlar atıldı?
Süreç üç basamaktan oluşuyor. 4 Mayıs'ta Erivan'da iki ülke arasında protokol imzalandı; imza törenine Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da katıldı. Ardından 16 Eylül'de ihale yapıldı, 28 Eylül'de de sözleşme imzalandı. Çalışmalar ortak komisyonun koordinasyonunda yürütülecek; Türkiye tarafında Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Karayolları Genel Müdürlüğü görev alıyor. Bugün itibarıyla elimizdeki en somut adım, 28 Eylül'de imzalanan sözleşme.
Ani Köprüsü nerede?
Köprü, Kars'taki Ani Ören Yeri'nde, Arpaçay Nehri üzerinde yer alıyor. Arpaçay burada Türkiye ile Ermenistan arasındaki sınır hattını oluşturuyor. Bu yüzden ani köprüsü restorasyonu sıradan bir yol işi değil; iki ülkenin sınırında, ortak yürütülen bir kültür mirası projesi. Köprünün iki ülke arasında ortak iş birliği gerektirmesi de projenin neden protokolle başladığını açıklıyor.
Ani Köprüsü ne zaman ve kim tarafından yapıldı?
Aktarılanlara göre yapı, 10. yüzyılda Bagratlı Krallığı döneminde İpek Yolu üzerinde inşa edildi; yani yaklaşık 1.100 yıllık bir eser. Yine kaynaklara göre köprü yaklaşık 80 metre uzunluğunda ve 8 metre genişliğindeydi. Ortasında 31 metrelik açıklığa sahip dairesel bir kemer vardı ve bu kemer 16 Ekim 1807'de yıkıldı. Bugün geriye büyük ölçüde temelleri kaldı. Yıkılışın nedenine dair anlatımlar kaynaklarda birbirinden farklı; bu yüzden haberde bir sebep yazmıyoruz, yalnızca tarihini veriyoruz.
Ani Köprüsü neden önemli, İpek Yolu ile ilgisi ne?
İpek Yolu, Doğu ile Batı arasında kervanların, tüccarların ve fikirlerin geçtiği ana ticaret güzergâhıydı. Ani de bu güzergâhın en canlı şehirlerinden biri olarak biliniyor. Köprü, kervanların Arpaçay'ı geçmesini sağlıyordu. Uraloğlu'nun açıklamasındaki vurgu da tam buraya yapıldı: bu eser korunarak yeniden gelecek kuşaklara taşınacak. Kısacası köprü, İpek Yolu'nun fiziksel bir parçasıydı ve restorasyon bu mirasın devamı olarak anlatılıyor.
Ani Köprüsü ne zaman bitecek?
Burada açık konuşalım: elimizdeki açıklamalarda bitiş tarihi, yüklenici firma ve bütçe rakamı yok. Bakanlık protokolün, ihalenin ve sözleşmenin tarihlerini verdi; inşaatın ne zaman biteceğini ise söylemedi. Sınırda yürütülen bir proje olduğu için çalışmanın takvimi iki ülkenin ortak komisyonunun kararlarına bağlı görünüyor. Bu bilgi netleştiğinde haberi güncelleyeceğiz. Yani şu an okuyucuya kesin bir tarih verebilecek durumda değiliz.
Türkiye Ermenistan protokolü ne anlama geliyor?
Bu protokol bir sınır kapısı açılması ya da siyasi bir anlaşma metni değil; köprünün ihyası konusunda iki ülkenin birlikte çalışmasını düzenleyen bir çerçeve. Açıklamalarda protokolün başka bir maddesi anlatılmadı, biz de olmayan bir ayrıntı eklemiyoruz. Sahada ise somut adım artık atıldı: ihale yapıldı, sözleşme imzalandı. Bu iki adım, protokolün yalnızca kâğıt üzerinde kalmadığını gösteriyor.
