Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Kolombiya'nın Tel Aviv'deki büyükelçiliğini Kudüs'e taşıma kararına 15 Ekim Perşembe günü yazılı bir açıklamayla karşılık verdi. Ankara'dan çıkan metin kararı kınadı, Bogota'dan adımı geri almasını istedi ve gerekçe olarak Birleşmiş Milletler kararlarını gösterdi.
Dışişleri Bakanlığı Kolombiya'ya ne dedi?
Bakanlığa göre bu adım, BM Güvenlik Konseyi'nin ilgili kararlarını ihlal ediyor ve Uluslararası Adalet Divanı'nın danışma görüşünde vurgulanan hukuki ilkelerle çelişiyor. Açıklamanın merkezindeki cümle şuydu: “Doğu Kudüs, işgal altındaki Filistin topraklarının ayrılmaz bir parçasıdır.” Bakanlık ayrıca bütün devletlerin Kudüs'ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyebilecek adımlardan kaçınmasını istedi; 1967 sınırlarına dayalı, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin Devleti'nin bölgede kalıcı barışın tek yolu olduğunu da yineledi.
Dışişleri'nin ihlal edildi dediği BM kararları hangileri?
Açıklamada Güvenlik Konseyi'nin 1980 tarihli iki kararı anılıyor: 476 ve 478 sayılı kararlar. İlki, İsrail'in Kudüs'ün niteliğini değiştirmeye dönük adımlarını geçersiz saydı; ikincisi, İsrail'in Kudüs'ü başkent ilan eden yasasını kınayıp kentte diplomatik temsilciliği olan ülkeleri misyonlarını çekmeye çağırdı. Ankara'nın okumasına göre Kolombiya'nın hamlesi bu çağrının tam ters yönünde duruyor.
Kolombiya bu karara nasıl geldi?
Hikâyenin arkasında hükümet değişikliği var. Kolombiya'nın önceki yönetimi 2024'te İsrail ile ilişkileri kesmişti; Ağustos 2026'da göreve başlayan Cumhurbaşkanı Abelardo de la Espriella ise seçim sürecinde İsrail'le yakın ilişki sözü vermiş, göreve gelince ilişkileri yeniden kurmuştu. Espriella'nın ekibi, Kudüs'te büyükelçilik açma çalışmasının sürdüğünü daha Temmuz'da duyurmuştu. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar 8 Ekim'de Kolombiya büyükelçiliğinin bir sonraki çarşamba günü açılacağını söyledi; takvim 14 Ekim Çarşamba'yı gösteriyordu. Kolombiya Dışişleri Bakanı Omar Bula Escobar'ın açılış öncesinde Kudüs'e gideceği de bildirilmişti. Bogota'da hükümetin İsrail politikasına karşı protestolar yapıldı; göstericiler Kudüs'teki büyükelçilik kararına da itiraz etti.
Kolombiya'nın Kudüs büyükelçiliği açıldı mı?
Açılış 14 Ekim Çarşamba günü için duyurulmuştu; Türkiye'nin tepkisi ertesi gün geldi. Töreni ve sonrasındaki adımları Kolombiya hükümetinin kendi açıklamasından henüz doğrulayamadık; Bogota'nın kararın gerekçesine dair resmî metin de elimizde yok. Basına yansıyan bilgilere göre Kolombiya, Kudüs'te büyükelçilik açan 10. ülke olacak.
Büyükelçiliğin Kudüs'te olması neden bu kadar tartışmalı?
Büyükelçilik, bir ülkenin başka bir devletteki diplomatik temsilciliği; yeri de diplomaside bir mesaj sayılıyor. Büyükelçiliği Kudüs'e koymak, kentin statüsüne dair bir tutum olarak okunuyor ve Ankara'nın itirazı bu noktada toplanıyor: bakanlık, bütün devletlerin Kudüs'ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyebilecek adımlardan kaçınması gerektiğini söylüyor. İsrail cephesinde ise tablo başka. Basına yansıyan bilgilere göre Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin de çok yakında Kudüs'te büyükelçilik açacağını söyledi; Brezilya'daki cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunun ardından o ülke için de benzer bir ihtimale işaret etti.
Kudüs'te büyükelçiliği olan başka ülke var mı?
Var, ama az. İsrail, doğu kısmı dahil Kudüs'ü başkenti sayıyor; kentin statüsü ise uluslararası alanda tanınmıyor ve ülkelerin çoğu büyükelçiliğini Tel Aviv'de tutuyor. 2018'den bu yana ABD, Guatemala, Paraguay, Kosova ve Honduras gibi birkaç ülke Kudüs'te büyükelçilik açtı. Türkiye'nin Mescid-i Aksa ve Kudüs başlığındaki tutumunu da daha önce yazmıştık.
— Necip Fazıl Kısakürek
