Londra'da işlem gören Brent petrol 23 Ekim Cuma günü sert yükseldi ve varil başına 110 doların üzerine çıkarak son beş ayın en yüksek seviyesini gördü. ABD'nin ham petrol referansı WTI de 100 doların üstüne geçti. Petrol fiyatlarındaki bu sıçrama, Orta Doğu'dan gelen saldırı haberlerinin piyasada yarattığı arz kaygısının doğrudan sonucu. Petrol 110 dolar eşiğinin aşılması, yükselişin ne kadar süreceğinin bölgedeki gerilimin seyrine bağlı olduğunu gösteriyor.
Brent petrol kaç dolar oldu?
Saat 08.05 itibarıyla Brent petrol 110 doların üzerinde fiyatlanıyordu; bu, son 5 ayın en yüksek düzeyi. WTI ise 100 doların üstünde seyrediyor. Brent, Avrupa ve dünya petrol piyasasının en çok izlenen referanslarından biri. Petrol fiyatları dakika dakika değiştiği için varil fiyatı gün içinde birkaç dolar oynayabiliyor, bu yüzden bazı yayınlar daha yüksek rakamlar da veriyor. Biz kesin olan eşik olarak 110 doların üzerini esas alıyoruz.
Petrol fiyatları neden yükseliyor?
Yükselişin arkasında üç başlık var. Birincisi, Husilerin Suudi Arabistan'daki Kızıldeniz kıyısında bulunan Yanbu limanını, Şeybe petrol sahasını ve havalimanlarını hedef aldığı haberleri; bu saldırılar petrolde arz risklerini artırdı. İkincisi, Amerikan ve İsrail ordularının İran'ın enerji altyapısını hedef alabilecek yeni saldırılar planladığına dair yönündeki iddialar. Üçüncüsü, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere yönelik tehditler.
Petrol fiyatlarını yukarı iten bu üç gelişme aynı anda konuşuluyor. Bölgedeki gerilimi bizde de ele almıştık: Dammam'daki Husi saldırısı ve Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim bu tablonun parçaları.
Petrol 110 dolar oldu, arz kesildi mi?
Hayır, fiziki akış tamamen kesilmiş değil. Basra Körfezi'nden ham petrol ihracatı savaş öncesi seviyelere yaklaşmış durumda. Yani petrol 110 dolar bugün boşalan depoların değil, yeni saldırıların akışı kesebileceği korkusunun fiyatı. Piyasada buna 'risk primi' deniyor: alıcılar olası bir kesintiye karşı bugünkü fiyattan daha yüksek ödemeyi göze alıyor.
Brent petrol yükselirse benzin ve motorine zam gelir mi?
Brent'in yükselişi akaryakıt maliyetini yukarı çekiyor, ama pompa fiyatı yalnız Brent'e bağlı değil: kur, rafineri fiyatları ve vergiler de hesapta. Bu yüzden Brent petroldeki bir sıçrama pompaya aynı gün, aynı oranda yansımayabiliyor. Fiyat değişikliklerini dağıtım şirketleri duyuruyor. Enerjide dışa bağımlı bir ülkenin cebine etkisi ise petrol fiyatlarının ne kadar süre yüksek kalacağına bağlı.
Petrol fiyatlarında bundan sonra ne beklenmeli?
Petrol fiyatlarının yönünü, Orta Doğu'daki gerilimin seyri belirleyecek. Yeni bir saldırı ya da Hürmüz Boğazı'nda yeni bir aksama Brent petrolü daha da yukarı taşıyabilir; gerilimin yatışması ise risk primini eritebilir. Bunlar tahmin; elimizde kesin bir yön yok ve bu haber yatırım tavsiyesi değil.
— Necip Fazıl Kısakürek
