Merkez Bankası cuma günü ne yaptı? Cebindeki 50 ve 5 lira değişti, cari denge 8 ay sonra artıya döndü

Merkez Bankası 11 Eylül Cuma günü aynı anda üç başlığı birden masaya koydu ve Google'da "merkez bankası" araması akşam saatlerinde 50 binin üzerine fırladı. Bankanın bir gün önce, perşembe günkü toplantıda politika faizini yüzde 37'de sabit tutmasıyla başlayan hareketlilik, cuma sabahı temmuz ayı ödemeler dengesi verisi ve eylül ayı Piyasa Katılımcıları Anketi ile sürdü; öğleden sonra ise cüzdanları ilgilendiren bir duyuru geldi: 50 ve 5 liralık banknotlar yenilendi.

Merkez Bankası 50 ve 5 lirayı neden değiştirdi?

Bankanın 2026-39 numaralı basın duyurusuna göre E9 Emisyon Grubu'nun IX. tertip 50 Türk lirası ve VIII. tertip 5 Türk lirası banknotları 11 Eylül itibarıyla piyasaya sürüldü. Değişen tek şey banknotların üzerindeki imzalar. Her iki kupürde de Başkan Dr. Fatih Karahan'ın imzası var; 50 liralık banknotta ona Başkan Yardımcısı Dr. Gazi İshak Kara, 5 liralıkta ise Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Fatma Özkul eşlik ediyor. Boyut, ön-arka yüz kompozisyonu ve genel görünüm önceki tertiplerle birebir aynı.

Eski banknotlar için endişeye gerek yok: Merkez Bankası yeni tertiplerin önceki tertiplerle birlikte dolaşımda kalacağını açıkladı. Yani cebinizdeki eski imzalı 50 ve 5 liralar geçerliliğini koruyor, bankaya gidip değiştirmek gerekmiyor.

Cari açık ne kadar oldu, cari denge neden fazla verdi?

Cuma sabahı açıklanan ödemeler dengesi verisine göre cari işlemler hesabı temmuzda 36 milyon dolar fazla verdi; bu, 8 ay aradan sonra ilk aylık artı bakiye. Ekonomistlerin beklentisi 582 milyon dolar civarında bir fazlaydı, gerçekleşme bunun çok altında kaldı. Altın ve enerji hariç tutulduğunda fazla 4 milyar 972 milyon dolara çıkıyor. Temmuzda dış ticaret açığı 5 milyar 579 milyon dolar olurken, hizmetler dengesinden 8 milyar 228 milyon dolar net giriş oldu; bunun 5 milyar 968 milyon doları seyahat gelirlerinden geldi. Yıllıklandırılmış cari açık 40,7 milyar dolar, ocak-temmuz toplam açığı ise 34,8 milyar dolar seviyesinde.

Merkez Bankası anketinde enflasyon beklentisi kaç oldu?

Aynı gün yayımlanan eylül ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'nde tablo enflasyon için yukarı, büyüme için aşağı yönlü. 7-9 Eylül tarihlerinde 67 katılımcıyla (52 finans, 15 reel sektör) yapılan ankette 2026 yıl sonu tüketici enflasyonu beklentisi yüzde 29,43'ten yüzde 29,61'e yükseldi. 12 ay sonrası beklenti yüzde 23,70, 24 ay sonrası ise yüzde 18,32. Yıl sonu dolar kuru tahmini 51,57 liraya hafif gerilerken, 12 ay sonrası kur beklentisi 58,60 liraya çıktı. Büyüme beklentisi 2026 için yüzde 3,0'a, 2027 için yüzde 3,9'a indi.

Merkez Bankası faiz kararı ne oldu, sırada ne var?

Bütün bu verilerin öncesinde, 10 Eylül Perşembe günü toplanan Para Politikası Kurulu bir hafta vadeli repo faizini yüzde 37'de bıraktı; gecelik borç verme faizi yüzde 40, borçlanma faizi yüzde 35,5 olarak korundu. Politika faizi ocak ayındaki indirimden bu yana bu seviyede. Karar metninde enflasyonun ana eğiliminde gerileme olduğu, ancak enerji fiyatları ve jeopolitik gelişmelerin yukarı yönlü risk oluşturduğu vurgulandı; sıkı para politikası duruşunun fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürüleceği mesajı yinelendi. TÜİK'in 3 Eylül'de açıkladığı ağustos verisine göre yıllık enflasyon yüzde 31,51, aylık artış yüzde 1,84 olmuştu. Kurulun bu yılki kalan toplantıları 22 Ekim ve 10 Aralık tarihlerinde yapılacak.

Özetle Merkez Bankası'nın cuma günü aranmasının arkasında tek bir olay değil, üst üste gelen üç gelişme var: yenilenen banknotlar, aylar sonra artıya dönen cari denge ve yukarı revize edilen enflasyon beklentisi. Anket sonuçları, faiz kararının ardından piyasanın yıl sonu için hâlâ yüzde 30'a yakın bir enflasyon fiyatladığını gösteriyor.