Mersin'in Gülnar ilçesindeki Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde ilk reaktör için tarih verildi. Santralin inşasını yürüten Rusya'nın nükleer şirketi Rosatom'un Genel Müdürü Aleksey Likhachev, Moskova'da düzenlenen Rusya Enerji Haftası'nda gazetecilere konuştu ve Akkuyu'daki işlerin takvime uygun ilerlediğini söyledi. Verilen tarih, Türkiye'nin ilk nükleer santrali olacak tesis için en kritik eşiği, yani ilk zincirleme reaksiyonu gösteriyor.
Akkuyu Nükleer Güç Santrali nerede, kaç reaktörlü?
Akkuyu Nükleer Güç Santrali, Mersin'in Gülnar ilçesinde Akdeniz kıyısında kuruluyor. Santral dört üniteden oluşacak; her ünitenin kurulu gücü 1.200 megavat, toplam kapasite ise 4.800 megavat. Reaktörler, Rosatom'un VVER-1200 olarak bilinen üçüncü kuşak modelinden. Likhachev'in bugünkü sözleri, bu dört ünitenin yalnızca ilkine, yani ilk reaktöre ait.
Akkuyu'da ilk reaktör ne zaman devreye girecek?
Likhachev'e göre Akkuyu'nun ilk reaktöründe fiziksel başlatma Aralık ayının ikinci yarısında planlanıyor. Bugünden bakınca Aralık'ın ikinci yarısına iki aya yakın bir süre var. Rosatom Genel Müdürü, ilk kontrollü ve kendi kendini sürdüren nükleer zincirleme reaksiyonun yıl bitmeden gerçekleşmesini beklediklerini, ünitenin de yıl sonuna kadar inşaat aşamasından devreye alma aşamasına geçmesini umduklarını belirtti. Yani Akkuyu'da ilk reaksiyon için verilen tarih, 2026'nın son iki haftasına çıkıyor.
Akkuyu'daki fiziksel başlatma ve ilk reaksiyon ne demek?
Basit anlatımla fiziksel başlatma, reaktöre yakıt yüklendikten sonra yakıttaki atom çekirdeklerinin bölünmesinin ilk kez kontrol altında ve kendi kendini sürdürecek biçimde başlatıldığı aşama. Bu, düğmeye basıp şebekeye elektrik vermek demek değil; reaktör bu aşamada genellikle çok düşük güçte ve sıkı denetimli testlerle çalıştırılıyor. Elektriğin şebekeye verilmesi ayrı bir basamak. Likhachev'in anlattıklarında Akkuyu için şebekeye bağlanma günü, yakıt yükleme takvimi ya da elektrik üretimine geçiş tarihi yer almadı; yani bugün elimizdeki tek net tarih fiziksel başlatma tarihi.
Akkuyu Nükleer Güç Santrali'ne giden yol nasıl ilerledi?
Akkuyu projesi, Türkiye ile Rusya arasında 2010'da imzalanan hükümetlerarası anlaşmaya dayanıyor ve Rosatom tarafından yürütülüyor. Santralin temeli 2018'de atıldı; 2023'te de sahaya nükleer yakıt teslim edildi. Bugün verilen Aralık takvimi, bu uzun hattın reaktörün ilk kez yakıtla çalıştırılacağı noktasını gösteriyor. Türkiye'nin şu an çalışan bir nükleer santrali yok; Akkuyu bu yüzden hem Mersin için hem ülke enerji haritası için ilk olma özelliği taşıyor.
Akkuyu'daki ilk reaksiyon elektrik faturasını etkiler mi?
Bugün elimizde faturayı etkileyecek bir veri yok. Fiziksel başlatma, santralin elektrik satmaya başladığı gün değil; reaktörün kontrollü çalıştığının gösterildiği sınav aşaması. Akkuyu'dan şebekeye ne zaman, ne kadar elektrik verileceği Likhachev'in konuşmasında yer almadı. Bilinen şu: dört ünitenin hepsi devreye girdiğinde toplam kurulu güç 4.800 megavata çıkacak; yani ilk reaktör, santralin toplam gücünün dörtte biri.
Rosatom, Akkuyu için Türk yatırımcıyla ilgili ne dedi?
Likhachev, Akkuyu projesine Türk yatırımcı alınması konusunda ilerleme kaydedildiğini söyledi. Rosatom'un Türk yatırımcılarla çalışmak için çeşitli seçenekler geliştirdiğini, bu seçenekler arasındaki tercih hakkının ise öncelikle Türk hükümetine ait olduğunu belirtti. Yatırımcının adı, payı ya da sürecin ne zaman sonuçlanacağı hakkında bir bilgi verilmedi. Haberlere yansıyan açıklamada dört üniteli santralin diğer üç reaktörü için de bir tarih paylaşılmadı.
