Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Mersin'in Gülnar ilçesinde yükselen Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin ilk elektriği için takvimi anlattı. Bakan, 3 Ekim Cumartesi günü TEKNOFEST Güneydoğu'nun yapıldığı Şanlıurfa'da konuşurken şunları söyledi: “İnşallah ilk reaktörde önümüzdeki birkaç ay içerisinde ilk elektriği üretmeyi hedefliyoruz.”
Akkuyu'dan ilk elektrik ne zaman verilecek?
Alparslan Bayraktar'ın ifadesi “önümüzdeki birkaç ay” oldu; hedef, dört reaktörün ilkinin ilk elektriği üretmesi. Yani Akkuyu'da şu an hiçbir ünite şebekeye elektrik vermiyor; santral inşa halinde. Aktarılan sözlerde reaktörün hangi test aşamasında olduğuna dair ayrıntı yer almadı.
Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin kapasitesi ne kadar?
Proje şirketi Akkuyu Nükleer A.Ş.'nin kamuya açık proje bilgilerine göre santral, her biri 1.200 megavat gücünde dört üniteden oluşuyor; toplam kurulu güç 4.800 megavat. Tam kapasiteyle çalıştığında yılda yaklaşık 35 milyar kilovatsaat elektrik üretmesi ve Türkiye'nin elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 10'unu karşılaması planlanıyor. Ünitelerin her biri VVER-1200 tipi bir basınçlı su reaktörü; bu tasarım, çekirdek yakalayıcı gibi pasif güvenlik sistemleriyle anılan üçüncü nesil bir model.
Akkuyu Nükleer Güç Santrali nerede, kim yapıyor?
Santral, Mersin'in Gülnar ilçesine bağlı Büyükeceli'nde kuruluyor. Proje, Türkiye ile Rusya Federasyonu arasında 2010'da imzalanan hükümetlerarası anlaşmaya dayanıyor. Rus Rosatom'un bünyesindeki proje şirketi Akkuyu Nükleer A.Ş., santrali kuruyor, sahibi oluyor ve işletiyor; kamuoyunda “yap-sahip ol-işlet” modeli olarak anılan düzen bu. Santralin lisanslama ve denetim süreçlerini Türkiye'nin nükleer düzenleyici kurumu Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) yürütüyor. Temeli 2018'de atılan santralde Alparslan Bayraktar'ın “ilk reaktör” dediği, birinci ünite.
Akkuyu Türkiye'nin ilk nükleer santrali mi?
Evet. Türkiye'de ticari ölçekte elektrik üreten bir nükleer santral henüz yok; Mersin'deki Akkuyu devreye girdiğinde ülkenin ilk nükleer elektriğini verecek tesis olacak ve Türkiye, nükleer enerjiyle elektrik üreten ülkeler arasına katılmış olacak. Santralin ilk ünitesi için nükleer yakıt, Nisan 2023'te düzenlenen bir törenle Akkuyu'ya teslim edilmişti.
Akkuyu'da “ilk elektrik” ne anlama geliyor?
Nükleer santrallerde ilk elektrik, reaktörün ilk kez kritik hale gelmesinin ardından türbin jeneratörünün şebekeyle senkronize edildiği, yani bağlandığı andır. Ardından güç kademeli olarak yükseltilir, sistemler her basamakta sınanır; ticari işletmeye geçiş bu testlerin sonundaki ayrı bir adımdır. Bakan'ın hedefi bu zincirin şebekeye ilk bağlantı noktası: ünitenin ticari işletmeye ne zaman geçeceği aktarılan sözlerde yer almadı.
Türkiye'nin nükleer hedefi ne, Sinop ve Trakya'da ne olacak?
Alparslan Bayraktar konuşmasında 2050 hedefini de sıraladı: o yıla kadar 20 bin megavat nükleer kurulu güce ulaşılması planlanıyor. Kıyas için, bu rakam Akkuyu'nun toplam kurulu gücünün dört katından fazla. Rakamın içinde Akkuyu'nun yanı sıra Sinop ve Trakya'da kurulması öngörülen birer santral ile küçük modüler reaktör (SMR) projeleri de yer alıyor. SMR'lar, geleneksel reaktörlerden daha küçük ve modüler yapıda üretilen üniteler olarak biliniyor. Bakan, Türkiye'nin bu alanda teknoloji geliştiren ve ileride ihraç eden bir ülke olmayı amaçladığını, bunun için insan kaynağının kritik rol oynadığını söyledi.
Nükleer enerjiye neden ihtiyaç duyuluyor?
Alparslan Bayraktar'ın gerekçesi üç başlıkta toplanıyor: enerji bağımsızlığı, iklim hedefleri ve artan elektrik talebi. Talebi büyüten kalemler olarak yapay zekâ uygulamalarını, elektrikli araçları ve su arıtmayı saydı.
