İşgal altındaki Kudüs'te Mescid-i Aksa, bir kez daha İsrail polisinin gölgesinde kalabalık bir İsrailli grubunun ayak sesleriyle çalkalandı. Kudüs İslami Vakıflar İdaresi'nin yazılı açıklamasına göre 30 Eylül sabahı 1.317 İsrailli, yani 1.300'ü aşkın kişi, İsrail polisinin koruması altında Mescid-i Aksa'ya girdi. Öğle namazının ardından 1.151 kişi daha içeri alındı ve gün sonunda toplam 2.468'e ulaştı. Bütün sayılar Vakıflar İdaresi'nin duyurusuna dayanıyor.
Mescid-i Aksa'ya baskın 30 Eylül'de nasıl gerçekleşti?
İdarenin ismini paylaşmak istemeyen bir yetkilisi, yüzlerce İsraillinin sabah saatlerinden itibaren polis refakatinde Mescid-i Aksa'ya yöneldiğini anlattı. Girişler gruplar hâlinde yapıldı ve gün boyunca dalga dalga sürdü. Vakıflar İdaresi'nin dökümü sabah girişlerini 1.317, öğle namazından sonraki girişleri 1.151 olarak ayırıyor; ikisi birleşince günün bilançosu 2.468'i buluyor. Yani İsrail polisi korumasındaki girişler yalnızca sabah saatleriyle sınırlı kalmadı, öğleden sonra da aralıksız devam etti. Kudüs'ün Eski Şehir sınırları içindeki bu tablo, Müslümanların ilk kıblesi sayılan mekânda bayram takvimiyle birlikte yoğunlaşan giriş trafiğinin en yeni halkası oldu.
Mescid-i Aksa avlusunda İsrailliler ne yaptı?
Vakıflar İdaresi'ne göre içeri giren gruplar caminin avlusunda Talmudik ritüeller gerçekleştirdi, dua etti, ilahi söyledi ve dans etti. Talmudik ritüel, Yahudi dinî geleneğinde Talmud adı verilen hukuk ve yorum külliyatına dayanan ayinler anlamına geliyor. Aşırı sağcı İsrailli grupların kendi kanallarından yaydığı görüntülerde de katılımcıların avluda dinî ayin yaptığı, yere kapanarak dua ettiği görülüyor. İdare, bu davranışların Mescid-i Aksa'daki tarihî statükoyu ihlal ettiğini vurguluyor. Bu satırlar yazılırken İsrail polisinin bu sayılara ve iddialara dair ayrıntılı bir açıklaması kaynaklarda yer almıyordu.
Kudüs'te Mescid-i Aksa'nın statüsü nedir, tartışma neye dayanıyor?
Müslümanların ilk kıblesi ve Mekke ile Medine'den sonra üçüncü kutsal mekânı kabul edilen Mescid-i Aksa, İsrail ile Ürdün arasında 1994'te imzalanan barış antlaşmasına göre Ürdün'e bağlı Kudüs İslami Vakıflar İdaresi'nin himayesinde bulunuyor. İdarenin anlatısındaki düğüm noktası şu: İsrailliler 2003'ten bu yana avluya girişler yapıyor, idare bu girişlere itiraz etmesine rağmen İsrail polisi koruma sağlamayı sürdürüyor. Bayram günlerinde giriş sayıları yükseliyor; bu haftaki rakamlar bu eğilimi yansıtıyor. 27 Eylül'deki girişlerde ise Meğaribe (Faslılar) Kapısı'nın kapatıldığı, Filistinli Müslümanların namaz için camiye ulaşmasının zorlaştığı ve girişlerin kısıtlandığı bildirilmişti.
Sukot boyunca Mescid-i Aksa'ya kaç İsrailli girdi?
Vakıflar İdaresi, 27 Eylül'de 1.500'den fazla kişinin Mescid-i Aksa'ya girdiğini duyurmuştu; aynı gün için Kudüs Valiliği'nin verdiği sayı 1.143'tü. Ertesi gün, 28 Eylül'de 1.700'ü aşkın İsrailli içeri girdi ve bunların arasında Ulusal Güvenlik Bakanı İtamar Ben-Gvir de vardı. 29 Eylül'de sayı yaklaşık bine indi, 30 Eylül'de ise 2.468'le bu sayılar içindeki en yüksek günlük rakama çıktı. Kudüs Valiliği'nin 27 Eylül sayısı esas alındığında, 30 Eylül'deki toplam üç gün öncesinin iki katından fazla. Aynı güne ait iki rakam, farklı kurumların sayımlarını yansıtıyor.
Sukot Bayramı ne zaman bitiyor, İsrail'in Mescid-i Aksa baskınları sürecek mi?
Yahudi bayram dönemi, 12-13 Eylül'deki İbrani yeni yılıyla açıldı; ardından 21 Eylül'de Yom Kippur (Kefaret Günü) geldi. Sukot (Çardaklar) Bayramı 26 Eylül'de başladı ve 2 Ekim'e kadar sürecek; takvim 3 Ekim'deki Simhat Tora (Tevrat'ın Hatmi) Bayramı'yla tamamlanacak. Yani Mescid-i Aksa'ya yönelik girişlerin yoğun olduğu günler henüz bitmiş değil. Kudüs'teki yeni sayıları ve olası gelişmeleri önümüzdeki günlerde Vakıflar İdaresi'nin açıklamaları ortaya koyacak.
