Moskova'da toplanan Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÖ) zirvesinden Ermenistan için sert bir karar çıktı. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov'un aktardığına göre Ermenistan'ın KGAÖ yetkileri donduruldu: Erivan'ın oy kullanma hakkı ile örgütün üst düzey görevlerine kendi temsilcisini atama yetkisi elinden alındı. Ermenistan'a ilişkin KGAÖ kararı, Erivan'ın örgütle bağını zaten askıya aldığı bir dönemde geldi. Rusya'nın öncülük ettiği ittifak, kararın gerekçesi olarak Ermenistan'ın uzun süredir yükümlülüklerini yerine getirmediğini gösterdi.
Ermenistan'ın KGAÖ'deki hangi yetkileri donduruldu?
Karar iki başlıkta toplanıyor: KGAÖ içinde oy kullanma hakkı ve örgütün üst düzey görevlerine temsilci atama hakkı. Yani Ermenistan örgüt kararlarında oy kullanamayacak, yönetim kadrolarına isim öneremeyecek. Yetkilerin dondurulması, Ermenistan'ı örgütten çıkarmak anlamına gelmiyor. Kaynakların aktardığına göre örgütün Genel Sekreteri, Ermenistan'ı çıkarma konusunun Moskova zirvesinde gündemde olmadığını söyledi.
Ermenistan hakkındaki KGAÖ kararı neden alındı?
Peskov'un açıklamasındaki gerekçe şu: Ermenistan birkaç yıldır yükümlülüklerini yerine getirmedi. Basına yansıyan bilgilere göre bu yükümlülüklerin başında örgüt bütçesine yapılması gereken üyelik ödemeleri geliyor. KGAÖ tüzüğünün, bütçe borcu iki yılı aşan üyenin oy hakkının borç kapanana kadar askıya alınmasını öngördüğü aktarılıyor. Ermenistan 2024'te örgüte katılımını dondurmuştu ve o tarihten beri aidat ödemediği bildiriliyor. Yani Ermenistan hakkındaki kararda asıl konu borç ve yükümlülükler; Paşinyan'ın sözü ise kararın arkasında resmen gösterilmiyor.
Paşinyan KGAÖ hakkında ne demişti?
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan Ağustos'ta yaptığı bir açıklamada, önümüzdeki beş yıl içinde KGAÖ'ye dönme planlarının olmadığını söyledi. Aktarıldığına göre Paşinyan, örgütün Ermenistan'ı çıkarma kararı almasından da memnun olacağını belirtmişti. Bazı yayın organları Moskova'daki kararı bu çıkışa verilmiş bir karşılık olarak yorumladı. Peskov ise kararı resmen bu söze bağlamadı. Bu yüzden kararın gerekçesine dair iki ayrı okuma ortaya çıktı: bir yanda borç, öbür yanda Erivan'ın Moskova'ya bakışı.
Ermenistan hakkındaki KGAÖ kararına Erivan'dan ne yanıt geldi?
Kaynaklarda Erivan'ın karara bir yanıtı yer almıyor. Ermenistan'ın Moskova zirvesine katılıp katılmadığı da net değil. Bu nedenle kararın Erivan cephesinde nasıl karşılandığı henüz bilinmiyor.
Bu karar Ermenistan için ne anlama geliyor?
Pratikte Ermenistan zaten 2024'ten beri KGAÖ faaliyetlerine katılmıyordu; yeni karar bu fiilî durumu hukuken pekiştiriyor. Kolektif güvenlik hakkı ise kaynaklara göre Ermenistan'da kalıyor. Bölgede Erivan'ın Moskova'dan uzaklaşıp Batı ve komşularıyla ilişkilerini geliştirme çabası sürerken Ermenistan'a ilişkin KGAÖ kararı bu ayrışmanın örgüt cephesinden bir tescili olarak da okunabilir. Ancak resmî açıklamalar bunun ötesinde bir siyasi mesaj vermedi.
