Elektronik sigara denince akla nikotin gelir. New Jersey'de, Seton Hall Üniversitesi'nin South Orange'daki laboratuvarında yapılan deneyde ise nikotin yoktu. Araştırmacılar kıkırdak hücrelerinin üzerine yalnızca elektronik sigara sıvılarında kullanılan aroma katkılarını damlattı: tarçın, mentol, çilek-kivi, tütün ve bir de aroması olmayan taşıyıcı sıvı. Soru basitti: nikotin devreden çıkınca geriye kalan aroma, sağlık açısından hücreye ne yapıyor?
Elektronik sigara aroması kıkırdak hücrelerine ne yapıyor?
En sert sonuç tarçın ve mentolde çıktı. İki aromada da yüzde 4 konsantrasyonda hücrelerin canlılığı neredeyse sıfıra indi. Yüzde 4 ve üzerindeki dozlarda, aromalar arasında ayrım gözetmeden hücre zarında hasar görüldü. Tarçın bununla kalmadı: kıkırdağı eriten MMP-13 enziminin üretimi 250 kattan fazla arttı, kıkırdağın ana yapı taşı olan kolajen 2a1'in üretimi geriledi. İltihap yolunda COX-2 enzimini kodlayan genin (ptgs2) etkinliği 18 kattan fazla yükseldi, prostaglandin E2 düzeyi tırmandı. Mentolde de MMP-13 ve prostaglandin E2 tarafında belirgin bir artış vardı.
Araştırmayı kim yaptı, nerede yayımlandı?
Çalışmayı Seton Hall Üniversitesi Biyoloji Bilimleri Bölümü'nden Jessica Cottrell ile ekibi (Said, Jaedicke, Ganguly ve Awadalla) yürüttü. Sonuçlar 11 Ağustos 2026'da Frontiers in Bioscience-Landmark dergisinin 31. cildinin 8. sayısında yayımlandı. Makalenin adı İngilizce “Chondrocyte Viability and Function is Impaired by E-Cigarette Liquid Flavor Additives”; Türkçesi, “Kıkırdak hücresinin canlılığı ve işlevi elektronik sigara sıvısı aroma katkılarıyla bozuluyor.” Kıkırdak hücresinin bilimdeki adı kondrosit.
Nikotinsiz aroma da mı zararlı? Deney nasıl yapıldı?
Sıvılarda nikotin hiç yoktu; zarar aromadan geldi. Hücreler, fare kıkırdağından türetilen ATDC5 hücre hattıydı. Beş formül, yüzde 0,04'ten yüzde 16'ya uzanan beş dozda (0,04, 0,4, 4, 10 ve 16) denendi. Araştırmacılar hücre canlılığını, zar bütünlüğünü, kolajen ve kıkırdak yıkımı genlerini ve iltihap göstergelerini tek tek ölçtü. Çilek-kivi farklı davrandı: yüzde 0,4 ile 4 arasındaki düşük dozlarda kolajen üretimini artırdı, iltihap işareti vermedi; yazarlar bunu olası koruyucu bir etki olarak not etti.
Bu araştırma sizi nasıl etkiler, elektronik sigara sağlık için güvenli mi?
Dürüst cevap: bu deney insanda kıkırdak erimesi yaşanacağını göstermiyor. Hücreler fareden geldi, sıvı doğrudan hücrenin üzerine damlatıldı; oysa elektronik sigara buharı ısıtılarak solunuyor, ısınma ek zehirli ürünler doğurabiliyor ve bunlar bu çalışmanın dışında kaldı. Yazarların uyarısı başka yerde: aroma katkıları nikotinden bağımsız olarak iltihap yoluyla hücre işlevini bozabiliyor ve bu, özellikle gelişim çağındaki gençlerin solunum yolu kıkırdağı için kaygı verici. Nikotinsiz, aromalı sıvıyı “daha masum” sayan kullanıcı için mesaj açık: nikotinin olmaması, aromanın zararsız olduğu anlamına gelmiyor.
Bugün Türkiye'de Google'da en çok neler arandı: Milot Rashica, Serkan Bayram, Erzurum hava durumu?
Milot Rashica, Serkan Bayram, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü (KYK), Flávio Bolsonaro ve Erzurum hava durumu bugün Türkiye'de Google'da en çok arananlar arasında. Bu başlıklardaki son gelişmeleri İstanbul Post'ta takip edebilirsiniz.
