BM Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) Ekim ayı dönem başkanlığını Yunanistan devraldı. New York'ta 1 Ekim 2026'da başlayan dönemde Konsey'in başkanlığı, Eylül ayını yürüten Fransa'dan Atina'ya geçti. Yunanistan, 2025-2026 döneminde Konsey'in geçici üyesi olarak başkanlığı ikinci ve son kez üstleniyor. Atina'nın programının merkezinde, Başbakan Kiryakos Miçotakis'in 29 Ekim'de başkanlık etmesi beklenen deniz güvenliği oturumu yer alıyor.
BM Güvenlik Konseyi dönem başkanlığı nedir, nasıl el değiştirir?
Konsey'in 15 üyesi başkanlığı, ülke adlarının İngilizce alfabetik sırasına göre birer aylık dönemlerle üstlenir. Dönem başkanı, o ay boyunca toplantıları yönetir ve aylık çalışma programının hazırlanmasına yön verir. Eylül'de Fransa'da olan başkanlık, alfabetik sıra gereği Ekim'de Yunanistan'a geçti.
Yunanistan'ın BMGK başkanlığı Türkiye'yi ilgilendiriyor mu?
Yunanistan'ın BM Daimi Temsilcisi Aglaia Balta, Türkiye ile Yunanistan arasındaki ikili meselelerin Güvenlik Konseyi'nin gündeminde bulunmadığını söyledi. Balta, Kıbrıs konusunda ise Genel Sekreter Antonio Guterres'in iyi niyet misyonu çalışmalarının sürdüğünü belirtti. Başkanlık döneminin temel hedefinin Konsey'in etkin ve şeffaf çalışmasını sağlamak olduğunu da ifade eden Balta, Yunanistan'ın BM Şartı ve uluslararası hukuk doğrultusunda hareket edeceğini vurguladı. Öte yandan Miçotakis'in başkanlık edeceği 29 Ekim oturumu, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne (UNCLOS) dayanılarak yapılacak; Türkiye ise bu sözleşmeye taraf olmayan devletler arasında yer alıyor. Milli Savunma Bakanlığı (MSB) da 1 Ekim'de, Yunanistan ve Güney Kıbrıs'ın Akdeniz'deki elektrik kablosu planına ilişkin olarak “Kıta sahanlığımızda hiçbir faaliyete izin verilmeyecek” mesajını verdi.
Yunanistan'ın BMGK başkanlığındaki Ekim programında neler var?
Yunanistan iki ana etkinlik belirledi. Birincisi 29 Ekim'de Başbakan Kiryakos Miçotakis başkanlığında yapılacak üst düzey oturum: Gündemde seyrüsefer özgürlüğü ve deniz güvenliği ile yapay zekâ gibi yeni teknolojilerin deniz güvenliğinde kullanımı var. İkincisi, silahlı çatışmalardaki çocuklara ayrılan oturum. Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis'in başkanlık edeceği 26 Ekim'deki toplantıya, BM Genel Sekreteri'nin Çocuklar ve Silahlı Çatışmalar Özel Temsilcisi Vanessa Frazier'in katılması planlanıyor; oturum, bu alandaki mandanın kuruluşunun 30. yıl dönümüne denk geliyor. Gerapetritis ayrıca 27 Ekim'de “Kadın, Barış ve Güvenlik” gündemli yıllık açık oturuma başkanlık edecek ve toplantıda “söylemden somut adımlara” geçilmesi hedefleniyor.
Güvenlik Konseyi'nin Ekim gündeminde hangi krizler var?
Konsey'in Ekim gündeminde Orta Doğu, Suriye, Yemen, Sudan, Haiti ve Lübnan dosyaları bulunuyor; Ukrayna ise talep halinde ele alınacak. İran ile Hürmüz Boğazı meselesi ve yeni BM Genel Sekreteri'nin seçim süreci de gündemde yer alıyor; Antonio Guterres'in görev süresi 2026 sonunda doluyor. Gerapetritis, Yunanistan'ın başkanlığında çözülmemiş büyük krizlere, özellikle Ukrayna, geniş Orta Doğu ve Afrika'ya ağırlık verileceğini söyledi.
2026'da BM Güvenlik Konseyi'nin üyeleri kimler?
Konsey'in beş daimi üyesi ABD, Çin, Fransa, Rusya ve Birleşik Krallık. Seçilmiş geçici üyeler ise 2025-2026 döneminde Danimarka, Yunanistan, Pakistan, Panama ve Somali; 2026-2027 döneminde Bahreyn, Kolombiya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Letonya ve Liberya. Başkanlık, Yunanistan'dan sonra Kasım'da Letonya'ya geçecek.
