ABD Başkanı Donald Trump, Japonya'nın ABD'de iki yeni çip fabrikası kuracağını duyurdu. Trump'ın sosyal medya hesabından yaptığı paylaşıma göre Japonya, 21 milyar dolara kadar çıkan yatırımın sermayesini sağlayacak. Fabrikalar New York eyaletinde yükselecek, işletmeci olarak da GlobalFoundries seçildi.
Trump Japonya'nın çip fabrikası yatırımı için ne söyledi?
Trump, yatırımı tarihî ticaret anlaşmalarının bir sonucu olarak tanımladı ve ABD'de yarı iletken üretimini artıracağını söyledi. Yarı iletken, telefondan otomobile, yapay zekâ sunucularından bankamatiğe kadar hemen her cihazın içindeki çiplerin üretim koluna verilen ad; bu yüzden ülkeler kendi sınırları içinde çip üretmek için milyarlarca dolar harcıyor. Trump aynı paylaşımda ABD Ticaret Bakanlığı'nın silikon fotonik, silikon germanyum ve ileri paketleme teknolojilerine 955 milyon dolarlık bir yatırım yapacağını da yazdı; bu tutarın Japonya destekli fabrikalarla ilişkisi aktardığımız haberlerde net değil.
İki çip fabrikası New York'ta nerede kurulacak, kim işletecek?
Trump'ın paylaşımında fabrikaların yeri New York eyaletindeki Malta kenti olarak geçiyor. GlobalFoundries'in kendi duyurusu ise tesislerin New York'ta olduğunu, şirketin ABD-Japonya girişimi kapsamında iki yeni fabrikayı işletmek üzere seçildiğini ve yatırımın 21 milyar dolara kadar çıkabileceğini bildiriyor; Malta'yı bu yeni tesisler için açıkça anmıyor. Malta, şirketin küresel merkezi olarak tanıtılıyor.
GlobalFoundries hangi şirket?
GlobalFoundries, başka şirketlerin tasarladığı çipleri üreten sözleşmeli bir yarı iletken üreticisi. Yani çip tasarımı müşterilerden gelir, fabrikada seri üretimi şirket yapar. Bu yatırımda şirketin görevi, iki yeni fabrikanın teknoloji sağlayıcısı ve işletmecisi olmak.
Yarı iletken yatırımı kaç kişiye iş verecek?
Trump'ın verdiği rakamlara göre New York'ta 27 bin yüksek ücretli inşaat ve tedarik zinciri işi ile binden fazla yüksek vasıflı üretim işi doğacak. Yani 27 bin iş inşaat ve tedarik zincirini, binden fazla iş ise fabrikaların kendi üretim hatlarını anlatıyor. Bu sayılar Trump'ın paylaşımına dayanıyor; GlobalFoundries'in sayfasında istihdama dair sayısal bir bilgi yok.
Japonya'nın 550 milyar dolarlık yatırım sözüyle bağı ne?
Japonya, ABD ile varılan ticaret anlaşmasında 550 milyar dolarlık yatırım taahhüdünde bulunmuştu; bu taahhüt gümrük tarifelerinin düşürülmesi karşılığında verilmişti. İki fabrikanın bu paketin parçası olup olmadığı aktardığımız haberlerde açıkça yazmıyor; GlobalFoundries yalnızca bir ABD-Japonya girişiminden söz ediyor. Japon hükümetinden ya da bir Japon şirketinden gelen bir açıklama da şimdilik haberlere yansımadı.
Çip fabrikaları ne zaman açılacak, hangi çipler üretilecek?
İki sorunun da cevabı henüz yok. Trump'ın paylaşımında inşaat takvimi ya da üretime başlama tarihi geçmiyor; fabrikaların hangi tür çip üreteceği de belirtilmiyor. GlobalFoundries'in sayfasında da yatırımın amacı genel olarak yarı iletken üretiminin genişletilmesi olarak anlatılıyor. Takvim ve ürün bilgisi açıklandığında haberi güncelleyeceğiz.
Bu yatırım telefon ve otomobil fiyatlarına yansır mı?
Kısa vadede beklenecek bir şey yok. Bir çip fabrikasının inşaattan üretime geçmesi genellikle yıllar alıyor; üstelik takvim açıklanmadığı için net bir tarih vermek de mümkün değil. Duyurunun asıl anlamı, ABD'nin çip üretimini kendi topraklarına çekme çabasına Japon sermayesinin de eklenmesi. Cihaz fiyatlarına etkisi ise fabrikalar üretime başladıktan sonra ölçülebilir.
