Nuh'un Gemisi bulundu mu sorusu, Ağrı Doğubayazıt'taki Durupınar formasyonunda bu yaz yapılan yeni sondaj çalışmalarıyla yeniden ülke gündemine oturdu. Ağrı Dağı'nın eteklerinde, Tevrat'ın Tekvin kitabındaki tufan anlatısıyla boyutları örtüştüğü öne sürülen ve halk arasında Nuh'un Gemisi olarak bilinen 157 metrelik gemi biçimli oluşumda, Amerikan merkezli Noah's Ark Scans (Nuh'un Gemisi Taramaları) ekibi ile Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'nün ortak yürüttüğü 2026 sezonu çalışmaları, matkap ucunun kırılmasıyla beklenmedik bir dönüşe girdi. Ekip başkanı Prof. Dr. Cenker Atila'nın son açıklaması ise havada asılı kalan soruyu daha da büyüttü.
Nuh'un Gemisi bulundu mu?
Sosyal medyada haftalardır dolaşan "yüzde yüz kanıtlandı" paylaşımlarına rağmen, sahadaki ekip henüz böyle bir iddiada bulunmuyor. Durupınar'da geçen hafta tamamlanan karot sondajı, Nuh'un Gemisi olduğu düşünülen formasyonun toprak altında ne sakladığına dair yeni veriler çıkardı; ama bu veriler tek başına Nuh'un Gemisi bulundu mu sorusuna evet demek için yeterli görülmüyor. Asıl cevap, şimdi Ankara'daki laboratuvara gönderilen örneklerin analiz sonuçlarında saklı.
Nuh'un Gemisi sondajında Durupınar'da ne çıktı?
Noah's Ark Scans'in kendi açıklamasına göre, ekip 3D yer radarı verileriyle işaretlediği noktalarda karot sondajına başladı ve delgiyi yüzeyden 18 metre derinliğe kadar indirdi. Sondaj sırasında yüzeyden yaklaşık 4-5 metre aşağıda matkap ucu, beklenmedik derecede sert bir katmana çarpıp kırıldı. Projenin başkan yardımcısı Andrew Jones, karşılaşılan katmanın kireçtaşından bile daha sert olduğunu, matkap ucunu kıracak kadar dayanıklı olduğunu belirtti; ekip bunun taşlaşmış ya da yoğun şekilde mineralleşmiş ahşap olabileceğini, bunun da Nuh'un Gemisi tezini güçlendirebileceğini düşünüyor.
Sondaj çekirdeklerinde ayrıca organik madde içeren katmanlar ile içinde su tutan birden fazla boşluk tespit edildi. Noah's Ark Scans'e göre formasyon içinde tek parça bir kayaç ya da kireçtaşı bloğuna rastlanmaması dikkat çekti. Ekibin 3D yer radarı çalışmalarında yer alan Dr. Khosrow Bakhtar'ın da içinde bulunduğu jeofizik ekip, bu boşlukların konumunu sondajdan önce radarla işaretlemişti.
Nuh'un Gemisi radar taramasında neler tespit edildi?
Araştırma direktörü Prof. Dr. Cenker Atila, yer radarı taramalarında "koridor ya da oda olabilecek bazı boşlukların tespit edildiğini" belirtti. Sondaj ve toprak analizleri, radarın işaret ettiği bu noktalarda yoğunlaştırıldı. Ekip, geçmiş sezonlarda toplanan yaklaşık bin toprak örneğinde yükselmiş karbon oranına ve tufan öncesi döneme tarihlenebileceği öne sürülen seramik parçalarına da rastladığını duyurmuştu. Bu bulgular tek başına Nuh'un Gemisi bulundu mu tartışmasını bitirmiyor, sadece soruyu büyütüyor.
Prof. Dr. Cenker Atila, sosyal medyada yayılan "yüzde yüz kanıtlandı" başlıklarına karşı şunları söyledi: "Bu tam doğru sonuçları yansıtmasa da bu araştırma sürecinde çok çok önemli ve ilginç sonuçlara ulaştık." Atila, Nuh'un Gemisi'nin kesin olarak keşfedildiğine dair başlıkların yanıltıcı olduğunu da sözlerine ekledi.
Nuh'un Gemisi bulundu mu sorusunun cevabı ne zaman belli olacak?
Zeminden çıkarılan karot örnekleri soğuk zincirle korunarak Ankara'daki laboratuvara ve ortak üniversitelere gönderildi. Prof. Atila, karbon testi sonuçlarının 2-3 ay içinde netleşmesini beklediklerini açıkladı. Noah's Ark Scans ise örneklerin bu kış üçüncü taraf laboratuvarlarda organik içerik, mineraloji ve mikroskopi testlerinden geçeceğini, ekibin 2027 yılında sahaya yeniden döneceğini duyurdu. Yani Nuh'un Gemisi bulundu mu sorusunun bilimsel bir cevabı, erken 2027'den önce gelmeyecek.
Bilim çevrelerinde Nuh'un Gemisi iddiasına kuşkuyla yaklaşanlar da var. Jeolog Lorence Collins, 1996 yılında yayımladığı bir çalışmada Durupınar'ı tamamen doğal bir kaya oluşumu olarak tanımlamış, yapıyı erozyonla şekillenmiş bir senklinal (çökme kıvrımı) olarak açıklamıştı. Bugün de birçok jeolog bu doğal oluşum tezini savunmaya devam ediyor; buna karşılık araştırmacılar yeni radar verilerinin ve sondaj bulgularının alanı yeniden incelemeyi haklı çıkardığını söylüyor.
Şimdilik Nuh'un Gemisi konusunda kesinleşmiş bir sonuç yok. Doğubayazıt'ın hemen dışındaki bu toprak parçası, matkabı kıran o gizemli katmanın kimliği çözülene ve Nuh'un Gemisi sorusu yanıt bulana kadar hem inananların hem şüphecilerin gözünü üzerinde tutmaya devam edecek.
