Paris'te bugün Bastille Meydanı'na sığmayan bir kalabalık vardı. Liseliler ve üniversite öğrencileri meydanı doldurdu, Temmuz Sütunu'nun aslanlı kaidesine tırmandı ve tek bir slogan yükseldi: "Macron istifa!" On binlerce gencin yürüdüğü meydan, 237 yıl önce Fransız Devrimi'nin fitilinin ateşlendiği yerin ta kendisi.
Bastille Meydanı'nda bugün ne oldu?
Haftalardır okulları kapatan lise eylemine bugün üniversiteler de katıldı. Sabah saatlerinde Paris'teki Assas Üniversitesi'ni kapatan öğrenciler Bastille'e doğru yürüyüşe geçti, yol boyunca başka okulların öğrencileri de kortejin arkasına takıldı. Öğleden sonra meydan pankartlarla doldu; gençlerin bir kısmı Temmuz Sütunu'nun kaidesine çıkıp kalabalığa oradan seslendi.
Gün boyu tansiyon yalnız Paris'te değildi. Paris'in batısındaki Sartrouville'de bir lisenin önüne sabah saatlerinde yeniden atlı polis birlikleri yığıldı.
Fransız Devrimi nedir, Bastille neden önemli?
Fransız Devrimi, 1789'da mutlak monarşiye karşı başlayan ve Avrupa'nın siyasi haritasını değiştiren halk ayaklanması. Kıtlık, ağır vergiler ve sarayın israfı karşısında öfkelenen Paris halkı, 14 Temmuz 1789'da krallığın baskı simgesi olan Bastille Hapishanesi'ni bastı. Bugün Fransa'nın milli bayramı olan o gün, devrimin başlangıcı sayılıyor.
Devrim üç yıl içinde krallığı yıktı: 1792'de cumhuriyet ilan edildi, Kral XVI. Louis 1793'te giyotinle idam edildi. "Özgürlük, Eşitlik, Kardeşlik" sloganı o yıllardan kaldı. Hapishane yerle bir edildi; yerinde bugünkü Bastille Meydanı açıldı. Meydanın ortasındaki Temmuz Sütunu ise 1830 Temmuz Devrimi'nin anısına dikildi. Yani bugün gençlerin tırmandığı kaide, Fransa'nın iki ayrı devriminin hatırasını taşıyor.
Fransa'da lise eylemleri nasıl başladı?
İlk gösteriler 17 Eylül'de Paris'te küçük gruplarla başladı, birkaç haftada bütün ülkeye yayıldı. Lyon'dan Marsilya'ya, Nantes'tan Lille'e onlarca kentte liseler kapatıldı; ekim başında 400 civarında lise ve 15'ten fazla üniversite eylemin içindeydi. Hükümetin sonradan masaya koyduğu başlıklar, öfkenin nerede biriktiğini de gösteriyor: öğretmen açığı, ağır ders programları ve dökülen okul binaları. Hükümet liselerde eğitime bir hafta ara vermek zorunda kaldı; dalga sınırı aşıp Belçika'ya da sıçradı.
Fransa lise eylemlerinde kaç kişi gözaltına alındı?
Fransa Adalet Bakanlığı'nın verilerine göre eylemler başladığından bu yana 5 bin 60 kişi gözaltına alındı ve bunların yüzde 87'si reşit değil. 1.800'den fazla kişi hakkında adli süreç başlatıldı, bunların 1.483'ü çocuk. En az 715 polis ve 215 genç yaralandı.
Eylemlerin en ağır bilançosu Lens'te yaşandı: 15 yaşındaki bir lise öğrencisi, polis müdahalesi sırasında patlayan ses bombası yüzünden elini kaybetti. Görevli polisler hakkında 18 soruşturma açıldı, İçişleri Bakanı Laurent Nuñez lise eylemlerinde ses bombası kullanımını yasakladı.
Macron ve hükümet ne yapıyor?
Başbakan Sébastien Lecornu, bakanlardan ilk çözüm önerilerini ekim sonuna kadar hazırlamalarını istedi. Okulların kademeli açılması, önce lise son sınıfların derse dönmesi planlanıyor; masada öğretmen açığının kapatılması, ders saatlerinin yeniden düzenlenmesi ve eski okul binalarının onarımı var. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron güvenlik güçlerinden orantılı davranmalarını istedi. Ama bugün Bastille'de yükselen ses artık okul binalarını değil, doğrudan Elysée Sarayı'nı hedef alıyordu.
