Fransa'da geçen hafta başlayan öğrenci protestoları, Paris çevresindeki liselerin kapı önünden ülkenin dört bir yanına yayıldı. İçişleri Bakanı Laurent Nunez, pazartesiden bu yana 5 binden fazla kişinin gözaltına alındığını açıkladı; yalnızca o günün bilançosu 1.747. Nunez'e göre gözaltına alınanların yüzde 85'i reşit bile değil.
Fransa'da öğrenci protestolarında gözaltı sayısı kaça çıktı?
Gözaltı sayısı günler içinde hızla şişti. Çarşamba günü lise ablukalarında 625 kişi gözaltına alınmıştı. İçişleri Bakanlığı'nın bir başka bildiriminde 1.949 gözaltı sayıldı; bunların yaklaşık 1.800'ünün işlemi sürüyor, önemli bölümü güvenlik güçlerine yönelik şiddetle suçlanıyor. Yaralı tablosu da hafif değil: bakanlık 305 polis ve jandarmanın yaralandığını duyurdu, Eğitim Bakanı Edouard Geffray protestoların başından bu yana 170 öğrencinin ve 65 bakanlık personelinin yaralandığını söyledi. Geffray'a göre eğitim çalışanları arasında yaralı sayısı bir gün önce 31'di, son günde 3'e indi.
Liseliler neden sokakta, ne istiyorlar?
Tetikleyen tek bir şikâyet değil, birikmiş bir liste: öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar, ağır ders programları ve bu yıl yaşanan sıcak hava dalgalarında aşırı ısınan derslikler. Lille'deki Montbello Lisesi öğrencilerinden Juan, AFP'ye şöyle konuştu: "Haklarımızı savunmak için buradayız çünkü korkunç ders programlarımız var; sabah 08.00'den akşam 18.00'e kadar çalışıyoruz ve bu doğru değil." Öğrenci örgütleri üç talebi yineliyor: öğretmen ve personel açığı kapatılsın, sınıf mevcutları düşürülsün, eğitime ayrılan kaynak artırılsın. Aynı örgütler şiddet olaylarıyla aralarına mesafe koyuyor; barışçıl başlayan bazı gösterilerin sonradan şiddete döndüğü aktarılıyor.
Protestolar Paris dışında hangi kentlere sıçradı?
AFP muhabirleri, Paris'in yanı sıra güneybatıda Bordeaux'yu, güneydoğuda Lyon'u ve kuzeyde Lille'i en çok etkilenen kentler arasında sayıyor. Lille'de polis çatışmalar sırasında yeniden göz yaşartıcı gaza başvurdu, Strasbourg'da da kalabalığa aynı yöntemle müdahale edildi. Nantes'ta çöp kutuları ateşe verildi, havai fişek atıldı, bir okulun girişinde yangın çıktı. Marsilya'da bir itfaiye aracının yakıldığı bildirildi; bazı kentlerde otobüs durakları ve toplu taşıma araçları zarar gördü.
Eylemler liselerle sınırlı kalmadı. Öğrenci örgütü Union Étudiante, yaklaşık 30 üniversite kampüsünde abluka kurulduğunu açıkladı. Paris Cité Üniversitesi'nin Grands Moulins kampüsü öğrenciler tarafından kapatıldı; üniversiteliler liselilerle dayanışma amacıyla sahadaydı. Eğitim Bakanlığı'nın gün sonu verilerine göre 735 eğitim kurumu eylemlerden ya da aksamalardan etkilendi, Nunez 158 okulun çevresinde şiddet olayı yaşandığını söyledi. Geffray ise yaklaşık 400 okulun kapalı kalacağını, derslerin bu okullarda uzaktan sürdürüleceğini duyurdu.
Fransız hükümeti protestolar için ne diyor?
İçişleri Bakanlığı olayları "sivil huzursuzluk" diye adlandırıyor ve eylemlerin eğitim taleplerinin ötesine geçtiğini savunuyor. Radikal solun gösterileri kışkırttığı iddiası da ortada: hükümet kanadı Fransa İtaatsizler Partisi'ni (LFI) protestoları örgütlemekle suçladı, LFI ise yönetimi "komplo teorilerine" başvurmakla eleştirip suçlamayı reddetti. Başbakan Sébastien Lecornu perşembe günü krizi değerlendirmek üzere toplantı yaptı. Geffray lise ve üniversite öğrenci temsilcileri, eğitim sendikaları ve veli örgütleriyle masaya oturdu; görüşmeden çıkan öğrenci örgütleri hükümetten somut bir önlem göremediklerini söyleyip eylemlerin sürmesi çağrısı yaptı.
Fransa'da öğrenci protestoları ne zaman yeniden sokağa çıkacak?
Sıradaki durak 6 Ekim Salı. Öğrenci örgütleri o gün lise ve üniversitelerde yeni eylemler çağrısı yaptı; bazı öğretmen sendikalarının bölgesel birimleri de eğitim çalışanlarını aynı gün greve çıkıp öğrencilere destek vermeye çağırdı.
