Riyad'da 5 Ekim'de olağanüstü toplanan Mekke İttifakı komitesinde Türkiye'yi üç isim temsil etti: Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın oluşturduğu ittifakın Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi, toplantının ardından ortak bir açıklama yayımladı. Metinde bir karar, bir yeni isim ve bir de cevapsız takvim sorusu var.
Mekke İttifakı Riyad toplantısında ne karar verildi?
Ortak açıklamaya göre taraflar, kolektif savunma taahhütlerinin fiilen hayata geçirilmesi için derhal harekete geçilmesi kararını aldı. Üzerinde anlaşılan askerî güç ve kabiliyetlerin Suudi Arabistan'a hızla intikali için tedbir alınması da uygun görüldü. Kurumsallaşma çalışmaları tamamlanacak, ittifakın sekretaryası Riyad'da kurulacak. Toplantının odağı, kâğıda dökülmüş bir taahhüdün sahada nasıl işleyeceği sorusuydu.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması nedir, kimleri bağlıyor?
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, ağustosta Mekke'de imzalanan ve üç ülkeyi birbirine bağlayan savunma metni. Basına yansıyan bilgilere göre anlaşma, BM Antlaşması'nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkına dayanıyor: imzacılardan birine yönelik silahlı saldırı üçüne birden yapılmış sayılıyor. Metne Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif imza attı. İttifakın üyeleri Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'dan ibaret.
Nauman Mahmood kimdir, genel sekreter olarak ne yapacak?
Nauman Mahmood, Pakistan'ın emekli korgenerali. Riyad'daki toplantıda üç yıllığına ittifakın genel sekreterliğine getirildi; ilk genel sekreterin belirlendiği haberi daha 23 Eylül'de yansımıştı. Sekretarya Riyad'da kurulacağı için Mahmood'un çalışma masası da Suudi Arabistan'ın başkentinde olacak. Özgeçmişine ve yetki alanına dair ayrıntıyı toplantı sonrası yayımlanan metin vermiyor.
Toplantı neden olağanüstü yapıldı, Yemen'le bağı ne?
Açıklamada Mekke, Medine ve Suudi Arabistan'a yönelik saldırılar en güçlü ifadelerle kınandı; toplantı bu saldırıların ve Suudi Arabistan'ı hedef alan güvenlik tehditlerinin gölgesinde toplandı. Yemen dosyası da masadaydı: bazı yayın organlarının aktardığına göre taraflar, Yemen ile Suudi Arabistan arasındaki sorunun barışçıl yoldan çözümünü de ele aldı. Saldırıların kimden geldiği, ulaşılan bilgilerde yer almıyor.
Askerî güçler Suudi Arabistan'a ne zaman konuşlanacak?
Tarih verilmedi. Karar, mutabık kalınan askerî güç ve kabiliyetlerin Suudi Arabistan'a hızla intikali için tedbir alınmasını öngörüyor. Hangi ülkeden kaç personelin, hangi silah sisteminin, hangi üsse gideceği açıklanmadı. Yani sahaya iniş takvimi ve envanter henüz kamuoyunun bilgisinde değil; ortada duyurulmuş bir konuşlanma emri değil, tedbir kararı var.
Türkiye heyetinin bileşimi ne anlatıyor?
Heyette diplomasinin başındaki isim, savunma bakanlığının başındaki isim ve silahlı kuvvetlerin komuta kademesinden bir orgeneral birlikteydi. Komitenin adı da Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi. Yani masa hem siyasi hem askerî ayağıyla kurulmuş durumda; Pakistan'dan gelen genel sekreter ile Riyad'da kurulacak sekretarya ise ittifakın günlük işleyişini yürütecek yapıyı oluşturuyor.
