İtalya'daki Sumud Filosu soruşturmasının kapsamı genişledi. Roma Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü dosyaya, Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in ardından İsrail Savunma Bakanı Israel Katz da dahil edildi. Soruşturma, İsrail güçlerinin Akdeniz'in uluslararası sularında filoya yönelik müdahalelerinde işkence, insan kaçırma ve el koyma suçlarının işlenip işlenmediğini araştırıyor. İtalya'dan İsrail'e uzanan bu hukuki hamle, bugün Türk kamuoyuna da yansıdı.
Sumud Filosu soruşturmasında Katz'ın adı neden geçiyor?
Haberlere göre Ben-Gvir ve Katz, sorumlulukları nedeniyle soruşturma kapsamında inceleme altında; ikisinin dosyadaki konumu, bakan sıfatlarıyla taşıdıkları siyasi ve idari yetkiler üzerinden değerlendiriliyor. İtalya'da bir isme soruşturmada yer verilmesi, o kişinin suçlu bulunduğu anlamına gelmiyor; savcılık henüz bir hüküm ya da iddianame ortaya koymuş değil. İsrail makamlarının bu gelişmeye tepkisi haberlere yansımadı. Filonun İtalya'daki avukatları ise soruşturmadaki ilerlemeyi, komuta zincirinin cezasız kalmayacağına dair güçlü bir işaret olarak değerlendirdi; haberlere göre aynı hukuk ekibi daha önce savcılığa insan kaçırma suçlamasıyla yeni bir şikâyette de bulunmuştu. Israel Katz'ın Lübnan'daki son çıkışını Katz'ın kara harekâtı tehdidi haberimizde yazmıştık.
Ben-Gvir soruşturmaya ne zaman ve nasıl girdi?
Bazı yayın organlarının haberlerine göre Ben-Gvir'in adı haziran ayında dosyaya girmişti. Dayanak olarak, Ben-Gvir'in 19 Mayıs'ta yayımladığı görüntüler gösterildi. Görüntülerde alıkonulan aktivistlerin limanda polis denetiminde olduğu, bir kadın aktivistin yere yatırıldığı anlar yer alıyor. Bu görüntüler İtalya Cumhurbaşkanı Sergio Mattarella ile Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani'nin tepkisini çekmişti. Aynı haberlere göre Tajani, Avrupa Birliği'nden Ben-Gvir'e yaptırım uygulanmasını istemiş, İtalya da İsrail Büyükelçisi'ni Dışişleri Bakanlığı'na çağırmıştı; Fransa'nın da benzer bir soruşturma başlattığı bildirilmişti. Ben-Gvir'in İsrail'deki seçim öncesi bakanlık tartışmasını ise ayrı bir haberimizde anlatmıştık.
Sumud Filosu olayı ne zaman yaşandı, kaç kişi gözaltına alındı?
Haberlere göre soruşturmaya iki filo seferi konu. İlk sefer eylül 2025'te Barselona'dan 42 tekne ve 462 aktivistle yola çıktı; İsrail güçleri ekim 2025 başında filoyu durdurdu, yüzlerce kişiyi gözaltına aldı ve sonra sınır dışı etti. İkinci sefer nisan 2026'da yine Barselona'dan yola çıktı; İsrail güçleri nisan sonunda Girit yakınlarında tekneleri durdurmaya başladı, son müdahaleler Kıbrıs açıklarında yaşandı. Mayısın ortasına kadar yaklaşık 50 gemide yaklaşık 430 kişi gözaltına alındı. Bu kişiler arasında 50 İtalyan vatandaşı bulunuyor ve soruşturma bu vatandaşların şikâyetleriyle başladı.
Sumud Filosu soruşturması Türkiye'de de sürüyor mu?
Basına yansıyan bilgilere göre Türkiye'de de İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, filoya yönelik müdahale nedeniyle soruşturma yürütmüş ve 35 şüpheli hakkında iddianame hazırlamıştı. İtalyan savcıların elindeki dosya ise farklı bir yargı yetkisine ait. Roma'daki soruşturma, Sumud Filosu aktivistlerinin gözaltındaki muamelesini ve müdahalenin komuta zincirini inceliyor. İtalyan savcıların daha önce aktardığı bilgilere göre ilk seferdeki aktivistler darp edilmiş, yaralanmış, ölüm tehditleri almış ve terörle suçlanmıştı; ikinci sefere katılanlar ise karanlıkta dayak yediklerini, elektroşok cihazı ve plastik mermi kullanıldığını, daha sert muamele gördüklerini anlatmıştı. Bunlar aktivistlerin ve savcıların aktardığı iddialar; hukuki değerlendirmeyi soruşturma sürecinin sonunda yargı yapacak. İsrail'in bu iddialara ve İtalya'daki soruşturmaya verdiği yanıt şimdilik haberlere yansımış değil.
— Necip Fazıl Kısakürek
