Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, İran devlet televizyonu IRIB'e verdiği röportajda Ortadoğu'daki sorunların Avrupa ve ABD olmadan çözülmesi gerektiğini savundu. Medvedev'in sözleri 4 Ekim'de Türk basınına yansıdı; röportajın ne zaman ve nerede kaydedildiği haberlerde belirtilmiyor. Konuşma Washington'dan Hürmüz Boğazı'na, Rusya-İran ilişkilerinden Ukrayna'ya uzanan geniş bir hatta yayıldı.
Medvedev ABD için ne dedi?
Medvedev, ABD'nin İran'da rejim değişikliği girişimlerinin daha fazla ülkeyi nükleer silah edinmeye iteceğini iddia etti. Ona göre 250 yıllık bir devletin, 4 bin yıllık tarihi olan İran'a akıl vermeye kalkması ciddi görünmüyor. ABD, bağımsızlığının 250. yıl dönümünü bu yıl kutladı.
Medvedev'e göre Ortadoğu'nun sorunları nasıl çözülmeli?
Medvedev'e göre Ortadoğu'nun sorunları Avrupa ve ABD olmadan çözülmeli. Rusya'nın ne Avrupa'yı ne de Batı'yı tehdit ettiğini söyleyen Medvedev, Batı Rusya'yı tehdit olarak görüyorsa bunun Rusya'nın gücüne işaret ettiğini ekledi. Batı'nın Güney Kafkasya'da ülkeleri birbirine düşürmeye çalıştığını da öne sürdü; Güney Kafkasya, Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan'ı kapsayan bölge.
Medvedev Hürmüz Boğazı'nı hangi silaha benzetti?
Aktarılanlara göre Medvedev, Hürmüz Boğazı'nı İran'ın "termonükleer silahı" diye niteledi. Termonükleer silah, yani hidrojen bombası, nükleer silahların en yıkıcı sınıfı sayılıyor; Medvedev bu ifadeyle boğazın İran için taşıdığı ağırlığı vurguladı. Ona göre coğrafya da uluslararası hukuk da İran'a bu su yolunda kilit bir rol veriyor.
Hürmüz Boğazı nerede ve neden önemli?
Hürmüz, Basra Körfezi'ni Umman Körfezi'ne bağlayan dar bir su yolu. Kuzey kıyısında İran, güney kıyısında Umman'ın Musandam Yarımadası yer alıyor. Körfez ülkelerinin ham petrol ve doğal gaz ihracatının büyük bölümü buradan geçtiği için boğazdaki her gerginlik dünya enerji piyasalarında hemen karşılık buluyor. İran, geçmişte gerginlik dönemlerinde boğazı kapatma tehdidinde bulundu.
Medvedev'e göre Rusya-İran ilişkileri hangi seviyede?
Medvedev, iki ülke ilişkilerinin eşi benzeri görülmemiş bir seviyeye ulaştığını söyledi. Ülkelerin ilişkileri, 2022'de Ukrayna savaşının başlamasından bu yana zaten belirgin biçimde yakınlaşmıştı. Medvedev, iki ülkenin 2025'te imzaladığı stratejik ortaklık anlaşmasını tarihte bir ilk diye niteledi. Rusya'nın BM Güvenlik Konseyi'nde bazı kararları bloke ederek İran'a diplomatik destek verdiğini de hatırlattı; Rusya, konseyin veto yetkili beş daimi üyesinden biri. Medvedev'in Temmuz ayında Tahran'a gittiği, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'yle görüştüğü o dönem basına yansımıştı.
Rusya ile İran arasındaki stratejik ortaklık anlaşması ne diyor?
Anlaşma 17 Ocak 2025'te Moskova'da, Vladimir Putin ile Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalandı ve 20 yıl geçerli. Taraflar, birinin saldırıya uğraması hâlinde saldırgana yardım etmemeyi taahhüt ediyor; metinde Rusya'yı İran'ı silahla savunmaya zorlayan karşılıklı bir savunma maddesi yok.
Medvedev Ukrayna için hangi barış koşullarını sıraladı?
Medvedev'in Ukrayna'da barış için sıraladığı üç şart şöyle: tarafsız ve nükleersiz statü, milliyetçi politikanın terk edilmesi ve dört yeni bölgenin tanınması. Moskova'nın "yeni bölgeler" diye andığı yerler, Rusya'nın 2022'de kendi topraklarına kattığını ilan ettiği Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson. Ukrayna ve Batılı ülkeler bu ilhakı tanımıyor.
Dmitriy Medvedev kimdir?
Medvedev, 2008-2012 arasında Rusya Devlet Başkanı, 2012-2020 arasında Başbakan olarak görev yaptı. Medvedev'in devlet başkanlığı döneminde Putin Başbakandı; 2012'de roller yer değiştirdi. Ocak 2020'den beri Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı; konseyin başkanlığını Devlet Başkanı Vladimir Putin yürütüyor, savunma, istihbarat ve dış politika kadrolarının üst isimleri de konseyde yer alıyor. Hukukçu kökenli Medvedev 1965'te Leningrad'da, bugünkü Saint Petersburg'da doğdu.
