Milyonlarca tiryakiyi ve kafe-restoran esnafını doğrudan ilgilendiren sigara yasağı düzenlemesinin Meclis takvimi ortaya çıktı. Sağlık Bakanlığı'nın kaleme aldığı tütün kanunu taslağı, Türkiye ve Yeni Şafak gazetelerinin aktardığına göre eylülün üçüncü ya da son haftasında Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde yapılacak toplantıda ele alınacak. Toplantının ardından AK Parti TBMM Grubu ekim ayında metin üzerinde çalışacak; teklifin kasım ayında, bütçe görüşmeleri başlamadan Meclis gündemine girmesi planlanıyor.
Taslak yalnızca klasik sigarayı değil elektronik sigara, nikotin içeren ürünler ve ısıtılmış tütün ürünlerini de kapsıyor. Metnin en dikkat çeken maddesi ise uzun vadeli hedef: 1 Ocak 2040'tan itibaren tütün ürünlerinin satılması ve tüketim amacıyla başkasına sunulması tamamen yasaklanacak. Bakanlığın nihai amacı tütün ürünlerini piyasadan çekmek olarak ifade ediliyor.
Sigara yasağı ne zaman Meclis'e gelecek?
Mevcut plana göre teklif önce TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu'nda, ardından Genel Kurul'da görüşülecek. Hedef, düzenlemenin bütçe maratonu başlamadan yasalaşması. Yani takvim tutarsa yeni sigara kuralları 2026 bitmeden kanunlaşmış olacak; ancak metin henüz taslak aşamasında ve Külliye'deki toplantıda değişiklik yapılabilir.
2040'ta sigara satışı tamamen yasaklanacak mı?
Taslağa göre evet. 1 Ocak 2040 sonrasında tütün ürünü satmak da, birine içmesi için vermek de yasak kapsamına giriyor. O tarihe kadar ise satış noktalarında kademeli sıkılaştırma öngörülüyor: Sigara ve tütün ürünleri dışarıdan görünmeyen kapalı dolaplarda tutulacak, müşteri ürüne elini uzatamayacak. Satış, elektronik yaş doğrulama sistemi üzerinden yapılacak ve aynı sistem satılan miktarı da kayıt altına alacak.
Kafede açık alanda sigara içmek yasak mı olacak?
Restoran, kafe ve benzeri işletmelerin bahçe, teras gibi açık alanlarında sigara içmek kural olarak yasaklanıyor. İşletme isterse ayrı bir sigara bölümü kurabilecek ama şartlar ağır: Bu alan işletmenin toplam kullanım alanının yüzde 10'unu geçemeyecek, 2 ile 20 metrekare arasında olacak, dışarıdan görünmeyecek, içeride yiyecek-içecek servisi yapılmayacak ve 18 yaşından küçükler bu bölüme alınmayacak. Otellerde ise sigara içen müşteriler için ayrılmış özel odalar dışında tüketim mümkün olmayacak.
Koruma çemberi de genişliyor. Okul, hastane, kamu binası ve ibadethanelerin 10 metre çevresinde sigara içilemeyecek. Çocuk oyun alanları, parklar, plajlar, spor sahaları ile yürüyüş ve egzersiz alanları dumansız bölge ilan edilecek. Denetimler en az iki kamu görevlisinden oluşan ekiplerle yapılacak; ses ve görüntü kayıtları delil sayılabilecek.
Sigara paketleri nasıl değişecek?
Standart paket uygulaması bir adım öteye taşınıyor. Paketlerin boyutu ve şekli tek tipe bağlanacak; marka adı yalnızca paketin tek yüzünde ve o yüzeyin en fazla yüzde 5'lik bölümünde yer alabilecek. Logo, amblem ve tanıtıcı sembol kullanımı tamamen yasaklanacak.
| Düzenleme | Taslakta ne var? |
|---|---|
| Satış yasağı | 1 Ocak 2040'tan itibaren tütün ürünü satışı ve sunumu yasak |
| Satış noktası | Kapalı, görünmeyen dolap; elektronik yaş doğrulama; miktar takibi |
| Kafe-restoran açık alan | Yasak; izole sigara bölümü en fazla alanın %10'u, 2-20 m² |
| Koruma mesafesi | Okul, hastane, kamu binası, ibadethane çevresinde 10 metre |
| Açık kamusal alan | Park, plaj, spor ve yürüyüş alanlarında yasak |
| Paket | Tek tip boyut-şekil; marka adı tek yüzde, en fazla %5; logo yok |
| Kapsam | Sigara, elektronik sigara, nikotinli ürünler, ısıtılmış tütün |
| Denetim | En az 2 kamu görevlisi; ses-görüntü kaydı delil |
Düzenlemenin arka planında Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu'nun 18 Ağustos'ta İstanbul'da sağlık muhabirleriyle paylaştığı tablo var. Memişoğlu o gün Türkiye'nin sigara tüketiminde dünyada ikinci sırada olduğunu, erkeklerin yüzde 46'sının sigara içtiğini ve geçen yıl ülkede 8 milyar paket sigara satıldığını açıklamış, taslağın birkaç ay içinde tamamlanacağını söylemişti.
