Washington, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ne (GKRY) uyguladığı silah ambargosunu bir yıl daha rafa kaldırdı. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın kararına göre Rum tarafına savunma malzemesi ve hizmeti satışının önündeki engel 1 Ekim 2026'dan 30 Eylül 2027'ye kadar askıda kalacak. Ankara, dün akşam saatlerinde yaptığı açıklamayla bu adımın Ada'daki iki halk arasındaki güveni daha da zedeleyeceği uyarısında bulundu; Lefkoşa ise karardan "derin üzüntü" duyduğunu bildirdi.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, GKRY'nin Kıbrıs Türk halkı üzerindeki baskısını her alanda artırdığı ve yoğun silahlanmayla bölgesel istikrarı bozduğu bir dönemden geçildiğini hatırlatarak şu ifadeyi kullandı: "Ada'daki iki taraf arasında güvenin daha da aşınmasına yol açacak adımlardan kaçınılması gerektiğini bir kez daha vurguluyoruz." Bakanlık, KKTC Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasındaki görüşleri paylaştığını da kaydetti. Açıklama şu cümleyle tamamlandı: "Ana vatan ve garantör Türkiye, Kıbrıs Türk halkının meşru hak ve çıkarlarını savunurken güvenliğini de her koşulda sağlayacak; KKTC'nin uluslararası camiada hak ettiği yeri alması için gayretlerine kararlılıkla devam edecektir."
KKTC Dışişleri Bakanlığı ise kararın "Ada'daki ve bölgedeki gerçekleri göz ardı eden, Kıbrıs Türk halkını yok sayan ve silahlanma eğilimlerini tetikleyebilecek" bir adım olduğunu belirtti. Lefkoşa, uluslararası aktörleri "Ada'da iki ayrı devlet ve iki ayrı halk olduğu gerçeğini gözeterek adil ve dengeli bir politika izlemeye" çağırdı; Orta Doğu'da çatışmaların sürdüğü bir dönemde Doğu Akdeniz'deki hassas dengelerin dikkate alınması gerektiğinin altını çizdi.
ABD Güney Kıbrıs silah ambargosunu neden kaldırdı?
ABD, Kıbrıs'a yönelik silah ambargosunu 1987'de, Ada'da silahlanma yarışını önlemek ve tarafları müzakere masasına itmek gerekçesiyle koymuştu. Trump yönetimi 2020'de öldürücü olmayan malzeme için kapıyı araladı; Biden döneminde Dışişleri Bakanı Antony Blinken 1 Ekim 2022'den geçerli olmak üzere kısıtlamayı tamamen kaldırdı. O tarihten bu yana karar her yıl yenileniyor. Bu yılki uzatma, Federal Register'da 11 Eylül 2026'da yayımlanan ve Uluslararası Silah Ticareti Yönetmeliği'ni (ITAR) değiştiren düzenlemeyle resmileşti. Belgeye göre Dışişleri Bakanı, GKRY'nin yasal şartları karşıladığını 10 Temmuz 2026'da Kongre'ye bildirdi.
Karar iki yasaya dayanıyor: 2020 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetki Yasası'nın 1250A maddesi ve 2019 Doğu Akdeniz Güvenlik ve Enerji Ortaklığı Yasası'nın 205'inci maddesi. Muafiyetin sürmesi için Rum yönetiminin iki koşulu yerine getirmesi gerekiyor: kara para aklamayla mücadele reformlarında ABD ile iş birliğini sürdürmek ve Rus askeri gemilerinin yakıt ikmali ile bakım için Rum limanlarına girişini engellemeye devam etmek.
Rum Milli Muhafız Ordusu hangi silahları alıyor?
Türkiye'nin "yoğun silahlanma" vurgusunun arkasında Rum kesiminin son yıllarda hız kazanan tedarik programı var. Rum basınına yansıyan Savunma Bakanlığı verilerine göre Güney Kıbrıs'ın 2026 savunma harcaması 624 milyon euroya, yani milli gelirin yüzde 1,65'ine ulaşacak; hedef bu oranı yüzde 2'ye çıkarmak. Avrupa Birliği'nin SAFE mekanizmasından beş yılda 1,2 milyar euroya kadar düşük faizli kredi alma hakkı kazanan Rum yönetimi, ilk dilim olan 177,2 milyon euroyu haziran ayında aldı. Ambargonun kalkmasıyla birlikte Rum ordusu ABD'nin Yabancı Askeri Satışlar (FMS), Fazla Savunma Malzemesi (EDA) ve Title 10 hibe programlarına da dahil oldu.
| Sistem | Menşe | Durum |
|---|---|---|
| Barak MX hava savunma sistemi | İsrail | Mari Deniz Üssü ve Baf Hava Üssü'ne konuşlandırılıyor |
| H145M silahlı helikopter | Fransa | Envanterde; SAFE kredisiyle 2 adet daha planlanıyor |
| Mistral ve Exocet füzeleri | Fransa | Hava savunma ve kıyı savunma bataryaları |
| NORA B-52 obüs ve Tamnava çoklu roketatar | Sırbistan | Envanterde, Nikitis-Dimitra 2026 tatbikatında kullanıldı |
| Merkava tankı | İsrail | Rus yapımı T-80U'ların yerine görüşülüyor |
Rum yönetiminin Yunanistan ve İsrail ile üçlü, aralarında ABD, Fransa, Almanya, İngiltere ve İsrail'in bulunduğu 14 ülkeyle ikili savunma anlaşması bulunuyor. Rum Milli Muhafız Ordusu'nun tüm kara, deniz ve hava unsurlarını sahaya sürdüğü "Nikitis-Dimitra 2026" tatbikatı 9-12 Haziran'da icra edilmişti; Rum Savunma Bakanı Vasilis Palmas, 2026'da Yunanistan ve İsrail ile ortak tatbikatların planlandığını açıklamıştı.
Türkiye'nin Kıbrıs'taki garantörlüğü ne anlama geliyor?
Türkiye, 1960 tarihli Garanti Antlaşması gereği Yunanistan ve İngiltere ile birlikte Ada'nın garantör devletlerinden biri. Dışişleri açıklamasındaki "ana vatan ve garantör" vurgusu bu hukuki statüye işaret ediyor. Ankara ve Lefkoşa, uzun süredir Ada'da iki devletli çözüm tezini savunuyor; KKTC'nin dünkü açıklamasında da "iki ayrı devlet ve iki ayrı halk" ifadesi bir kez daha öne çıkarıldı. Türkiye ile KKTC arasında bu yıl haziranda düzenlenen "Şehit Teğmen Caner Gönyeli-2026" arama kurtarma tatbikatı, iki ülkenin askeri ve sivil unsurlarını Girne ve Gazimağusa açıklarında bir araya getirmişti.
ABD'nin kararı, Doğu Akdeniz'de Yunanistan-GKRY-İsrail hattında son aylarda üst üste gelen adımların ardından açıklandı. Ankara'nın tepkisinin ardından Washington'dan yeni bir açıklama gelmedi.
