Marmara'da 10 denizcinin kaybolduğu deniz kazasında, çarpışma anına kadar geçen dakikalar netleşmeye başladı. Telsiz kayıtları, iki geminin birbirini fark ettiğini gösteriyor.
Telsizde ne konuşulmuş?
Kayıtlara göre Tuğberk İmamoğlu'nun kaptanı, çarpışmadan önce ALSU'yu telsizle uyardı ve rota değiştirmesini istedi:
"Alsu, iskeleye kır. Alsu, iskeleye kır demiştim."
Cümledeki "demiştim" ifadesi önemli: uyarının bir kez değil, tekrarlandığını gösteriyor.
"İskeleye kır" ne demek?
Kısa cevap: dümeni sola çevir demek. Denizcilikte iskele geminin sol tarafı, sancak ise sağ tarafıdır. Tuğberk İmamoğlu'nun kaptanı bu telsiz anonsuyla, karşıdan gelen tankerin sola dönerek çarpışmayı önlemesini istiyor.
Gemilerde iskeleye kır ne demek?
Gemide bu ifade bir manevra emridir, yön tarifi değil. Köprüüstünde kaptan "iskeleye kır" dediğinde dümenci dümeni sola basar ve gemi burnunu sola çevirmeye başlar. Gemilerde iskeleye kır demek, "sola dön" cümlesinin denizcilikteki karşılığıdır; farkı, hangi tarafın kastedildiğinde hiçbir tereddüde yer bırakmamasıdır.
İskeleye kırmak ne demek, nasıl yapılır?
İskeleye kırmak, dümeni sola alıp gemiyi sola döndürmek demektir. Denizde dönüş ani olmaz: gemi dümeni bastıktan sonra kendi boyunun birkaç katı kadar yol alarak döner. Bu yüzden iskeleye kırmak emri, çarpışmaya saniyeler kala değil, önceden verilmek zorundadır. Kayıttaki "demiştim" sözcüğü de tam bunu anlatıyor: uyarı bir kez değil, tekrar edilmiş.
Denizcilikte iskeleye kır ne demek, neden "sol" denmiyor?
Çünkü "sol" görecelidir. Köprüüstünde kimin nereye baktığına göre değişir; telsizde karşı gemiye "sola dön" dediğinizde o gemi kendi soluna mı yoksa sizin solunuza mı döneceğini bilemez. İskele ve sancak ise gemiye sabitlenmiş yönlerdir — kim nereye bakarsa baksın iskele hep aynı taraftır. Denizcilikte iskeleye kır ifadesinin kullanılmasının sebebi budur: yanlış anlaşılma ihtimalini sıfırlamak.
Gemicilikte iskeleye kır ne demek, sancağa kır ne demek?
İkisi birbirinin aynası. Gemicilikte iskeleye kır sola, sancağa kır sağa dönmek demektir. Kelimelerin kökeni de işlevsel: iskele, geminin rıhtıma yanaştığı ve iskeleye bağlandığı taraftan; sancak ise eskiden sancağın çekildiği taraftan geliyor. Karanlıkta bile ayırt edilebilsin diye gemilerin iskele tarafında kırmızı, sancak tarafında yeşil seyir feneri yanar.
Dümeni iskeleye kır ne demek?
Telsizde duyulan tam ifade budur: "dümeni iskeleye kır." Anlamı, dümeni sola basıp gemiyi sola döndürmektir. "Dümen" burada geminin yön veren organı, "iskele" sol taraf, "kırmak" ise dümeni o yöne çevirme fiilidir. Üçü bir arada tek bir komut oluşturur.
İskele ne demek?
Denizcilikte iskele, gemiye pruvadan (burundan) kıça doğru bakıldığında sol taraftır. Karadaki "iskele" ile aynı kelimedir ve tesadüf değildir: yelkenli çağında dümen sağ tarafta bulunduğu için gemiler rıhtıma sol taraflarından yanaşır, yani iskeleye bakan taraf hep aynı olurdu. Adı oradan kalmıştır.
Sancak ne demek?
Sancak, geminin sağ tarafıdır. Eski gemilerde sancağın çekildiği taraf olduğu için bu adı almıştır. İskele ve sancak birbirinin karşıtıdır; ikisi de gemiye sabittir, kimin nereye baktığından bağımsızdır.
İskele mi sancak mı, nasıl ayırt edilir?
En pratik yol renklerdir. Gemilerin gece yanan seyir fenerlerinde iskele tarafı kırmızı, sancak tarafı yeşildir. Karanlıkta karşıdan gelen bir geminin kırmızı ışığını görüyorsanız onun sol tarafına, yeşil ışığını görüyorsanız sağ tarafına bakıyorsunuz demektir. Bu, çarpışmayı önlemenin en temel işaretidir.
Dümen kırmak ne demek?
Dümen kırmak, dümeni bir tarafa basarak geminin rotasını değiştirmektir. Karadaki "direksiyon kırmak" ile aynı mantık. Farkı, denizde etkinin gecikmeli gelmesidir: gemi dümen basıldığı anda dönmez, suyun direncini yenip yalpalayarak döner. Büyük bir yük gemisinde bu gecikme dakikalarla ölçülür.
İki gemi karşılaşınca kim kırar?
Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü'ne göre iki gemi karşı karşıya geliyorsa ikisi de sancağa, yani sağa kırar ve birbirlerinin iskele tarafından geçerler. Yollar kesişiyorsa, diğerini sancak tarafında gören gemi yol vermek zorundadır. Bu yüzden telsizde "iskeleye kır" anonsu, standart kuralın dışına çıkan bir durumun yaşandığını da gösterir — kaptan o an geometrinin başka bir manevra gerektirdiğini görmüştür.
Kaptanlar birbirini görmüş mü?
Kayıtlar, iki kaptanın kazadan önce birbirini fark ettiğini ve rota değişikliği için iletişim kurduğunu gösteriyor. Yani çarpışma, tarafların birbirinden habersiz olduğu bir anda gerçekleşmedi.
Kayıp denizciler kimler?
Gemide görev yapan ve kendilerine ulaşılamayan 10 kişinin isimleri ve görevleri açıklandı:
| # | İsim | Görev |
|---|---|---|
| 1 | Yaşar Kayhan | Kaptan |
| 2 | Rahmi Temel | 1. Zabit |
| 3 | Atakan Alagöz | 3. Kaptan |
| 4 | Aydın Demirci | Başmakinist |
| 5 | Gencer Aydın | 2. Makinist |
| 6 | Eyüp Enes Cesur | Yağcı |
| 7 | Nidai Duman | Güverte Lostromosu |
| 8 | Nacican Keskin | Usta Gemici |
| 9 | Onuralp Demir | Gemici |
| 10 | Abdülbaki Mirzaoğlu | Aşçı |
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, kayıp mürettebatın tamamının Türk olduğunu bildirdi.
Gemi ne kadar sürede battı?
Bakan Uraloğlu'na göre yaklaşık 11 dakika. Bu, mürettebatın tahliye için ne kadar az zamanı olduğunu gösteren rakam.
Can salı bulundu mu?
Bulundu ama boş. Denizcilik Genel Müdürlüğü'nün açıklamasına göre geminin serbest düşmeli can filikası dahil can kurtarma araçları deniz yüzeyinde tespit edildi; içlerinde personel bulunamadı.
Gemi neden battığı değerlendiriliyor?
Tuğberk İmamoğlu hiçbir çağrıya cevap vermedi. Ana Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi, gemideki personelin cep telefonlarını da aradı; yanıt alınamadı. Bu iki gerekçeyle geminin battığı değerlendirildi.
Deniz orada ne kadar derin?
800-900 metre. İstanbul Valiliği'nin açıklamasında bu derinlik teyit edildi.
Gemilerin yükü neydi?
- ALSU — 2.999 ton motor yağı yüklüydü. İlk açıklamalarda "boş" denilmişti; Denizcilik Genel Müdürlüğü yükü bu şekilde bildirdi.
- Tuğberk İmamoğlu — 4.199 ton rulo sac ve inşaat demiri.
Arama kurtarmada kaç unsur var?
Olay yerinde 14 deniz arama kurtarma unsuru ve bir helikopter bulunuyor. Kazazede tanker ALSU da arama kurtarma operasyonuna katıldı. İlk deniz unsuru bölgeye 04.10'da hareket etti.
Gemi nereden yola çıkmıştı?
İSDEMİR Limanı, İskenderun. Geminin limandan ayrılışı güvenlik kamerasına yansıdı: 27 Ağustos saat 15.58.
Soruşturma var mı?
Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma başlattı. İstanbul Valiliği ise Silivri'de İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü koordinasyonunda kriz masası kurdu.
