Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, 3 Ekim Cumartesi günü Al Jazeera'nın Arapça yayınındaki El-Mukabele programında, ülkesinde İsrail varlığını hiçbir koşulda kabul etmeyeceklerini söyledi. Mahmud'un sözleri, İsrail'in Somaliland'i tanımasının ve bölgede üs kurma iddialarının üzerine geldi. Mogadişu yönetimi, Somaliland'in tanınmasını reddediyor.
Hasan Şeyh Mahmud İsrail hakkında ne dedi?
Türk basınına yansıyan aktarıma göre Hasan Şeyh Mahmud şöyle konuştu: "Ülkemizde, İsrail varlığını hiçbir koşulda kabul etmeyeceğiz." Somaliland halkının da İsrail varlığına karşı olduğunu savunan Mahmud, Ortadoğu'daki krizleri Somali'ye taşıma girişimlerinin başarılı olmayacağını söyledi.
İsrail'in Somaliland hamlesi nedir, Berbera neden önemli?
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 26 Aralık 2025'te Somaliland'i tanıdığını duyurdu; İsrail, Somaliland'i tanıyan ilk ve tek ülke oldu. Mahmud'a göre İsrail, Somaliland'deki Berbera kentinde bir deniz üssü kurmayı ve kentin havalimanını kullanmayı planlıyor. Mogadişu yönetimi ise Somaliland'i ülkenin ayrılmaz parçası sayıyor ve bölge yönetiminin üçüncü ülkelerle imzaladığı anlaşmaların hukuken geçerli olmadığını savunuyor.
Somaliland, Somali'nin kuzeybatısında, Aden Körfezi kıyısında yer alıyor; merkezi Hargeysa olan bölge 1991'de tek taraflı bağımsızlık ilan etti. Babülmendep Boğazı'na yakın konumuyla dünya deniz ticaretinin en kritik geçiş noktalarından birine komşu; boğaz, Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlıyor. Berbera ise aynı kıyıdaki liman kenti; İsrail'in burada üs kurup havalimanından yararlanacağı iddiası, Somali'nin tepkisinin odağında.
Hasan Şeyh Mahmud'a göre İsrail'in asıl hedefi kim?
Mahmud, bu girişimlerin asıl amacının Körfez ülkelerine ve İran'a yakınlaşmak olduğunu savundu. Şubat ayında Al Jazeera'ye verdiği başka bir röportajda İsrail'in tanıma kararını pervasız, temelden yanlış ve uluslararası hukuka aykırı bir adım diye nitelemiş, Somaliland'e gelecek her İsrail gücüne karşı koyacaklarını söylemişti. Tanımanın Somali'nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne müdahale olduğunu, istikrarı, güvenliği ve ticareti zayıflattığını belirtmişti. O röportajda, planlanan üssün komşu ülkelere saldırı için sıçrama tahtası olabileceği uyarısını da yapmıştı.
İsrail Somaliland'de gerçekten üs kuracak mı?
Okuduğumuz haberlerde imzalanmış bir üs anlaşmasından söz edilmiyor. Adı verilmeyen bir Somaliland Dışişleri yetkilisi Ocak 2026'da İsrail'in 12. Kanal'ına, bir İsrail askerî üssünün masada olduğunu ve görüşüldüğünü söylemişti. AP'nin daha önce aktardığına göre İsrailli yetkililer, Gazzelilerin Somaliland topraklarına yerleştirilmesi seçeneğini de konuşmuştu; İsrail de Somaliland yönetimi de bunu yalanladı.
Somali, Etiyopya'ya limanlarını açacak mı?
Mahmud, Etiyopya'nın ticari amaçla denize çıkmasına karşı olmadıklarını söyledi. Somali'nin, Etiyopya'nın ithalat ve ihracatı için kendi limanlarından ikisini ya da üçünü kullanıma açmaya hazır olduğunu, ancak Addis Ababa yönetiminden resmî bir başvuru gelmediğini de belirtti. Etiyopya, Eritre'nin 1993'te bağımsızlığını kazanmasından beri denizsiz bir ülke. Etiyopya, Ocak 2024'te Somaliland'le denize çıkış için bir mutabakat zaptı imzalamış, Somali bunu egemenlik ihlali sayıp karşı çıkmıştı; gerilim Aralık 2024'te Türkiye'nin arabuluculuğuyla Ankara'da varılan uzlaşıyla yumuşamıştı.
Somaliland yönetimi ve diğer ülkeler ne diyor?
Somaliland Cumhurbaşkanı Abdirahman Mohamed Abdullahi (Irro), Netanyahu'nun liderliğini ve kararlılığını övmüştü. Al Jazeera'nın Şubat'taki haberine göre Afrikalı ve Arap liderlerin çoğu Somali'nin tanımaya karşı tutumunu destekledi. Türkiye ise uzun süredir Somali'nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü destekleyen ülkeler arasında.
Hasan Şeyh Mahmud kimdir?
Hasan Şeyh Mahmud, 2012-2017 arasında Somali Cumhurbaşkanlığı yaptı ve Mayıs 2022'de bu göreve yeniden seçildi. 1955 doğumlu Mahmud, siyasete atılmadan önce eğitimci ve sivil toplum çalışanı olarak tanınıyordu; 2012'de, ülkede yirmi yıl sonra kurulan ilk kalıcı merkezî hükümetin başına geçti.
