Somali liman projesi resmen doğrulandı. Somali Başbakanı Hamza Abdi Barre, başkent Mogadişu'nun kuzeyindeki Warsheekh (Warshiikh) bölgesinde Türk yatırımcıların geliştireceği yeni bir liman, özel ekonomik bölge ve sanayi tesislerini ilk kez açık şekilde doğruladı. Projenin toplam büyüklüğünün yaklaşık 4 milyar dolar olduğu aktarıldı ve yatırımın kamu-özel ortaklığı modeliyle hayata geçirilmesi planlanıyor.
Projeyi tanıtan görüntüler arasında Türk şirketi Albayrak Grubu'nun hazırladığı bir animasyon da yer alıyor. Tasarımda 1.060 araç kapasiteli bir kamyon parkı, bir petrol ve LPG terminali ile 52.000 metrekarelik idari tesis alanı gösteriliyor. Somali makamları bölgeye verilen ismi kamuoyuna büyük bir kalkınma girişimi olarak sunuyor ve bölgeyi Mogadişu'ya bağlayacak yeni otoyolun inşaatının da başladığı belirtiliyor.
Somali liman projesi nerede kurulacak?
Sorunun cevabı tek bir noktaya değil, Mogadişu'nun kıyı şeridi boyunca genişleyen bir plana işaret ediyor. Başbakan Barre'nin açıklamaları, Türkiye ile Somali arasında on beş yılı aşan ortaklığın artık yardımdan yatırıma evrildiği bir döneme girildiğini gösteriyor. Yetkililer, bölgedeki gelişmeleri tek bir liman inşaatından ibaret görmemek gerektiğini, alanın çok daha geniş bir sanayi ve lojistik merkezine dönüştürülmek istendiğini vurguluyor.
Somali liman projesi için seçilen alan, Mogadişu'nun yaklaşık 70 kilometre kuzeyindeki Warsheekh bölgesi. Aynı bölgede hâlihazırda Türkiye'nin uydu ve roket fırlatma tesisi için çalışmalar sürüyor; ayrıca Somali'nin 800 milyon dolarlık yeni Mogadişu Uluslararası Havalimanı'nın temeli de yine bu bölgede, Haziran 2025'te atılmıştı. Böylece Warsheekh, kısa sürede Somali'nin en yoğun yabancı yatırım aldığı kıyı şeridine dönüşmüş durumda.
Somali'deki roket fırlatma üssü nerede?
Türkiye Uzay Ajansı'nın (TUA) Afrika'daki ilk uzay üssünü kurmak için seçtiği alan da Warsheekh kıyı şeridinde bulunuyor. Türkiye ile Somali hükümeti arasındaki anlaşma kapsamında yaklaşık 30x30 kilometrelik, yani 900 kilometrekarelik bir alanın tesis için ayrıldığı, projenin ilk aşama maliyetinin 350 milyon dolar olarak öngörüldüğü bildirildi. İnşaatın 2025 sonbaharında sessizce başladığı, uzay iş birliği anlaşmasının kamuoyuna açıklanmasından haftalar önce sahada çalışmaların sürdüğü aktarıldı.
Fransız Le Monde gazetesi, tesisin yalnızca uydu ve roket fırlatmalarına değil, uzun menzilli füze testlerine de hizmet edebilecek çift amaçlı bir yapıya sahip olabileceğini öne sürdü; bu iddia Türk ve Somali makamlarınca doğrulanmadı. Somali'nin ekvatora yakınlığının, doğuya fırlatılan roketlere yakıt tasarrufu sağlaması nedeniyle bölgeyi uzay projeleri için cazip kıldığı ifade ediliyor.
Liman projesinde Türkiye'nin payı ne?
Türk şirketi Albayrak Grubu, 2014 yılından bu yana Mogadişu Limanı'nı işletiyor ve geçtiğimiz dönemde Somali hükümetiyle yeni bir uzun vadeli işletme sözleşmesi imzaladı. Somali liman projesi kapsamında Warsheekh'e planlanan yeni liman, özel ekonomik bölge ve sanayi tesisleri de aynı şirketin hazırladığı tanıtım çalışmalarında öne çıkıyor. Ancak arazi kirası, gelir paylaşımı ve işletme denetimine ilişkin ayrıntıların henüz kamuoyuyla tam olarak paylaşılmadığı, bu konuda şeffaflık eleştirilerinin de gündeme geldiği belirtiliyor.
Türkiye ile Somali arasında 2024 yılında imzalanan savunma ve ekonomik iş birliği anlaşması, iki ülke ilişkilerinin çerçevesini genişletmişti. Türkiye'nin Mogadişu'da TÜRKSOM adıyla bilinen askeri eğitim üssünü işletmesi ve Oruç Reis sismik araştırma gemisiyle Somali açıklarında petrol ve doğalgaz arama çalışmaları yürütmesi de bu genişleyen iş birliğinin diğer ayakları arasında sayılıyor.
Katar da Mogadişu'ya yatırım yapacak mı?
Somali Başbakanı Hamza Abdi Barre, Eylül 2026'da gerçekleştirdiği Katar ziyaretinde Katar Yatırım Otoritesi, Katar Diar ve Katar Havayolları gibi kurumların temsilcileriyle bir araya geldi. Görüşmelerde balıkçılık, enerji, turizm ve ulaştırma alanlarında yeni yatırım fırsatları masaya yatırıldı. Kaynaklara göre Katarlı kurumların Mogadişu'daki hava taşımacılığı ve altyapı projelerine ilgi gösterdiği, ancak somut bir anlaşmanın henüz imzalanmadığı, görüşmelerin sürdüğü aktarıldı.
Somali liman projesi, uzay üssü ve yeni havalimanı bir araya geldiğinde Warsheekh bölgesi, Türkiye başta olmak üzere yabancı sermayenin Somali'de en yoğun biriktiği tek hat haline geliyor. Somali hükümeti bu üç projeyi birlikte, ülkeyi bölgesel bir lojistik ve enerji merkezine dönüştürecek bütüncül bir kalkınma hamlesi olarak tanıtıyor.
