İsrail basınında yer alan bir değerlendirmeye göre Türkiye ile Mısır'ın Somali'deki askerî yığınağı, İsrail'in Aden Körfezi kıyılarında elde etmeye çalıştığı askerî ve istihbarat alanını baltalamaya yönelik doğrudan bir girişim. Aynı yazıda Türkiye'nin Somali'deki uzay limanına dair bir iddia da var: tesisin resmî tanımı sivil, ama istihbarat raporlarına dayandırılan anlatıma göre uzun menzilli balistik füze testlerine ev sahipliği yapacak. İddia 3 Ekim'de Türk basınına “yeni cephe” başlığıyla yansıdı.
İsrail basını Türkiye ve Mısır için ne yazdı?
Aktarılan satırlara göre Türkiye ile Mısır, Somali'de askerî varlıklarını büyütürken İsrail'in Aden Körfezi planlarını doğrudan hedef alıyor. İki ülkenin hareketi tek bir hamle gibi ele alınıyor; Türk basınındaki “yeni cephe” başlığı da bu okumaya dayanıyor. Yazının ikinci iddiası uzay limanıyla ilgili: tesis resmen sivil amaçlı, ancak istihbarat raporlarına göre Hint Okyanusu üzerinden, ekvatora yakın güvenli bir fırlatma hattından yararlanan Türkiye'nin uzun menzilli balistik füzeleri için test sahası olacak. Türkiye'nin bu iddiaya yanıtı elimizdeki kaynaklarda yer almıyor.
İsrail'in Aden Körfezi'ndeki hesabı ne?
İsrail, Aralık 2025'te Somaliland'i resmen tanıdı. Somaliland, Somali'nin kuzeyinde 1991'den beri fiilen ayrı yönetilen, uluslararası alanda tanınmayan bir bölge; Mogadişu hâlâ onu kendi toprağı sayıyor. Somali hükümetinden üst düzey bir yetkiliye dayandırılan haberlere göre bu yılın başında Somaliland'e yaklaşık 50 İsrailli asker gönderildi. Mogadişu, Şubat'ta İsrail'i Somaliland'de askerî üs kurmaya karşı uyardı ve aynı günlerde Suudi Arabistan'la bir savunma anlaşması imzaladı. Basında İsrail'in Aden Körfezi yakınında, Yemen'deki Husilerin faaliyetlerini izlemeye ve Babülmendep Boğazı'na erişimi güvenceye almaya yönelik bir tesis planladığı yazıldı. Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ise 3 Ekim'de İsrail'in Berbera'da deniz üssü planladığını söyledi.
Türkiye ile Mısır Somali'de gerçekten ortak mı hareket ediyor?
Elimizdeki verilerde ortak komuta ya da ortak tatbikat bilgisi yok; güçlerin birleştiği tezi İsrail basınının okuması. Sahada görünenler şunlar: Türkiye, Somali'de en büyük denizaşırı eğitim üssünü işletiyor ve petrol-doğal gaz arama anlaşmalarıyla ülkede yer edinmiş durumda; Mısır'ın da Somali'de askerî varlığı bulunuyor. Ankara, İsrail'in Somaliland'i tanımasını gayrimeşru ilan etti. Somaliland Cumhurbaşkanı 28 Eylül'de Türkiye ile Mısır'ı tanınmaya karşı lobi yapmakla suçladı. Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ise 3 Ekim'de Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile Somali'nin istikrarını ve Kızıldeniz güvenliğini görüştü; Cibuti ve Mısır ziyareti 29 Eylül'de duyurulmuştu.
Türkiye ile Mısır'ın ilişkileri hangi noktada?
İki başkent arasındaki yakınlaşma yeni değil. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Şubat 2024'te Kahire'yi, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi de Eylül 2024'te Ankara'yı ziyaret etti; iki ülkenin ilişkilerindeki normalleşme bu temaslarla görünür hale geldi. İsrail yazısında Türkiye-Mısır hattına dair ortak tatbikat ya da ortak komuta gibi bir bilgi yok; dayanak, iki ülkenin Somali'deki askerî varlığının aynı doğrultuda okunması. Mısır cephesinde somut olan, Kahire'nin Mogadişu ile Kızıldeniz güvenliği üzerine yürüttüğü görüşmeler.
Babülmendep ve Aden Körfezi neden bu kadar önemli?
Babülmendep Boğazı Kızıldeniz'in güney çıkışı; Aden Körfezi'nden gelen gemiler bu boğazdan geçip Süveyş Kanalı'na yöneliyor. Yemen'deki Husilerin 2023'ün sonundan beri bu hatta yönelttiği saldırılar deniz ticaretini sarstı; Asia Times 1 Ekim'de Husilerin erişim alanının genişlemesiyle Kızıldeniz'e kıyısı olan Afrika ülkelerinin risklerinin arttığını yazdı. Somaliland'in Berbera limanı ise Aden Körfezi'nin güney kıyısında, Yemen'in karşısında duruyor.
