Sosyal medya yaş sınırına e-Devlet kilidi geliyor: Çocuk günde 3,5 saat ekranda, Bakan Göktaş 'yönetmelik hazırlanıyor' dedi

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, sosyal medya yaş sınırı için hazırlanan yönetmeliğin çerçevesini ilk kez bu kadar net çizdi: Çocuklar platformlara e-Devlet üzerinden girecek, kimlik verisi şirketlerle paylaşılmayacak. Devlet korumasındaki 7 Suriyeli çocuğu Şam'da yakınlarına teslim ettikten sonra dönüş uçağında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Göktaş, çocukların günde ortalama 3,5 saatten fazla sosyal medyada kaldığını, üstelik çoğunun bunun farkında bile olmadığını söyledi.

Göktaş'a göre ekran başında geçen bu süre yalnızca zaman kaybı değil: Uyku düzeni bozuluyor, depresyon ve kaygı tetikleniyor, konsantrasyon yüzde 48 geriliyor. Bakan, çocukların ekran süresi sorulduğunda inkâr etme eğiliminde olduğunu belirterek "dijital ayak izi" konusunda toplumda yeterli farkındalık bulunmamasını büyük bir risk olarak tanımladı. Bakanlığın, çocuğunun dijital kullanımıyla baş edemeyip devlet koruması talep eden ailelerle bile karşılaştığını aktardı.

"Şirketlere geniş yetkiler veren sistemler yerine e-Devlet üzerinden giriş öngören, veri paylaşımı yapmayan daha kontrollü ve güvenli bir yönetmelik hazırlığı yürütüyoruz."

— Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı

Sosyal medyaya e-Devlet ile giriş ne zaman başlayacak?

Göktaş bu kez yeni bir tarih vermedi; ancak takvim kanunun kendisinde yazılı. Sosyal ağ sağlayıcılarına 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet yasağı getiren düzenleme Nisan sonunda TBMM Genel Kurulu'ndan geçti ve 1 Mayıs 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı. Yaş sınırı hükmü yayım tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe giriyor; bu da 1 Kasım 2026'ya işaret ediyor. Göktaş, 19 Mayıs'taki Kabine toplantısının ardından da yönetmeliği altı ay içinde çıkaracaklarını, yaş doğrulama sisteminin e-Devlet başta olmak üzere farklı yöntemlerle, BTK ve Siber Güvenlik Başkanlığı koordinasyonunda kurulacağını açıklamıştı. Bakanlık, Avustralya'nın yaş sınırı deneyimini inceledikten sonra Türkiye'ye özgü bir model geliştirdiğini söylüyor.

Sosyal medya yaş sınırı kaç, kanun neyi zorunlu kılıyor?

Yasa, sosyal ağ sağlayıcılarının 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunmasını yasaklıyor ve şirketleri yaş doğrulama dahil gerekli her tedbiri almakla yükümlü kılıyor. 15 yaşını doldurmuş çocuklara ise yetişkinlerden ayrıştırılmış bir hizmet sunulacak; alınan tedbirler platformların kendi sitelerinde duyurulacak. Ebeveynlere hesap ayarlarını denetleme, satın alma ve ücretli üyelik gibi işlemleri onaya bağlama, kullanım süresini izleyip sınırlama imkânı veren kontrol araçları da zorunlu tutuluyor. Göktaş'ın anlattığı e-Devlet kapısı, bu yaş doğrulama yükümlülüğünün teknik karşılığı.

Roblox ve Discord neden yasaklandı, sırada dijital oyunlar mı var?

Göktaş, Roblox ve Discord'a mahkeme kararlarıyla erişim engeli getirildiğini hatırlatarak sıranın oyun dünyasına geldiğini söyledi: Dijital oyunlar için ayrı bir yönetmelik çıkarılacak, 15-18 yaş grubuna yönelik içerikler ayrıştırılacak. Roblox'a çocukların istismarına yol açabilecek içerikler gerekçesiyle 7 Ağustos 2024'te Adana 6. Sulh Ceza Hakimliği, Discord'a ise 9 Ekim 2024'te Ankara 1. Sulh Ceza Hakimliği kararıyla erişim engellenmişti. Bakanlığın ajandasında 21-22 Kasım'da "Kurgulanmış Güzellikler" temasıyla düzenlenecek Kadın ve Adalet Zirvesi de var; hedef, sosyal medyanın dayattığı yapay güzellik algısına karşı farkındalık oluşturmak.

'Kardeşsiz toplum' uyarısı ne anlama geliyor?

Göktaş'ın Yeni Şafak'a verdiği söyleşideki en dikkat çekici ifade nüfus politikasına dairdi. Bakan, genç kuşaklarda aile yapısının ve kardeş sayısının azalmasıyla Türkiye'nin "kardeşsiz bir topluma" doğru gittiğini, bunun ilerleyen yaşlarda yalnızlık ve bakım ekonomisi açısından büyük tehlike oluşturduğunu söyledi. Rakamlar uyarıyı destekliyor: Türkiye'de tek başına yaşayan 65 yaş üstü 1,8 milyon vatandaş var; gençler de hesaba katıldığında tek yaşayanların oranı yüzde 20,5'e ulaşmış durumda. Huzurevi talebi artarken Bakanlık önceliği kimsesizlere ve bakıma muhtaç yaşlılara veriyor; yaşlanan nüfusun yoğun olduğu illerde yerel yönetimlerle birlikte 43 gündüz aktif yaşam merkezi açıldı, yenileri de sırada.

Evlilik ve doğum tarafında Bakanlık şu tabloyu paylaştı: 18-29 yaş arasında 120 bin çift evlilik desteğiyle yuva kurdu, bu çiftlerden 19 bine yakın bebek dünyaya geldi ve toplam 25 milyar lira doğum yardımı yapıldı. Evlilik kredisi kullananlara İŞKUR'da öncelik tanınacak; Bakan Murat Kurum'un açıkladığı yeni sosyal konutlarda ve kiralık konutlarda 18-29 yaş gençler ile çocuklu aileler ön sırada olacak.

Şam ziyaretinin kendisi de Bakanlığın koruma anlayışındaki değişimi gösteriyor. Göktaş, "Hiçbir şey şefkatin ve sağlıklı bir aile sıcaklığının yerini tutamaz" diyerek koruma altındaki her çocuğun mümkün olan her durumda ailesiyle yeniden buluşturulduğunu anlattı. Eskiden devlet koruması denince akla toplu yurtların geldiğini, bugün ise 10-12 kişilik ev tipi modelle çocukların aile sıcaklığına yakın ortamlarda yetiştirildiğini söyledi. Suriyeli 7 çocuğun Şam'da yakınlarına teslimi de bu politikanın son halkası oldu.