Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kapatılmasıyla petrolünü denizden dünyaya ulaştıramayan Irak'a Suriye kapılarını açtı. Bugün dolaşıma giren görüntülerde, petrol yüklü tanker kamyonlarının çölün ortasında uçsuz bucaksız bir konvoy hâlinde ilerlediği görülüyor. Irak petrolü artık kara yoluyla Suriye'ye, oradan da Akdeniz limanlarına taşınıyor.
Irak petrolü hangi limana gidiyor?
Tankerlerin varış noktası, Suriye'nin Tartus iline bağlı sahil kenti Banyas'taki Banyas Petrol Terminali. Irak ile Suriye makamları arasında yapılan anlaşmalar kapsamında yüzlerce, bazı günler binlerce tanker Irak'ın güneyindeki tesislerden yola çıkıp çölü geçerek Banyas'a ulaşıyor. Terminalde gemilere aktarılan Irak petrolü buradan deniz yoluyla ihracata gönderiliyor. Irak, ham petrolünü kara yoluyla Suriye'ye taşımaya 15 yıllık aradan sonra yeniden başlamış oldu.
Hürmüz Boğazı neden kapalı?
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Tahran, dünyanın en kritik enerji geçidi olan Hürmüz Boğazı'nı gemi geçişlerine kapattı. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre savaştan önce boğazdan günde ortalama 15 milyon varil ham petrol geçiyordu; bu, deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin yaklaşık dörtte biri demek. Petrol gelirine bağımlı Irak ise bu kapanmayla en çok sıkışan ülkelerden biri oldu ve yüzünü Suriye'ye çevirdi.
Irak petrolü Suriye üzerinden ABD'ye de gitti
Yeni güzergâh yalnızca bir ara çözüm olarak kalmadı. Irak menşeli fuel oil, tanker kamyonlarıyla Suriye'ye taşındıktan sonra Banyas'ta üç büyük tanker gemisine yüklenerek ABD'nin Körfez kıyılarına gönderildi. Böylece Suriye üzerinden ABD'ye ilk kez Irak petrolü sevk edilmiş oldu. Irak ve Suriye, 2003'ten bu yana çalışmayan Kerkük–Banyas petrol boru hattının yenilenmesi için de 17 Temmuz'da Beyaz Saray'da anlaşma imzalamıştı.
Irak İran uçaklarına havalimanını kapattı
Bağdat'tan Tahran'ı rahatsız edecek bir adım daha geldi. Irak, ABD Hazine Bakanlığı'nın 8 Eylül'de 27 İran hava yolu şirketini yaptırım listesine almasının ardından İran uçaklarının Bağdat Uluslararası Havalimanı'na inişini durdurdu. Iraklı yetkililer kararın, ülkenin ikincil yaptırımlardan korunması için alındığını açıkladı. Her yıl milyonlarca yolcunun gidip geldiği iki ülke arasında seyahat acenteleri yolcuları kara yoluna yönlendirmeye başladı.
Suriye Hürmüz'e alternatif olabilir mi?
Şam yönetimi, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'ndaki kesintinin ardından Suriye'yi bölgenin yeni enerji ve lojistik koridoru hâline getirmeyi hedefliyor. Kara yolu taşımacılığı, boru hattının kapasitesine ulaşamasa da Irak'ın petrol gelirini ayakta tutuyor. Kerkük–Banyas hattı yeniden çalışırsa Irak petrolünün Akdeniz'e akışı kalıcı hâle gelecek; bu da Körfez'e bağımlı enerji haritasını baştan değiştirecek.
