Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın Ağustos'ta imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na Suriye'nin katılma kararı aldığı öne sürüldü. Bilgi Şam'dan değil, uluslararası bir haber ajansına konuşan iki Suriyeli yetkiliden geldi. Yetkililer kararın verildiğini ama kamuoyuna duyurulmadığını söyledi. Suriye yönetimi ise bugüne kadar Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na ilişkin resmî bir katılım açıklaması yapmadı. Yani Suriye'nin Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılımı şimdilik yalnızca iddia düzeyinde; Şam'ın açıklaması bekleniyor.
Suriye Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katıldı mı?
Hayır, Suriye resmen katılmış değil; katılım kararını da Şam kendisi duyurmadı. Haberin dayanağı, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılım iddiasını ileri süren, adları verilmeyen iki yetkilinin sözleri. Bölgeden bir kaynağın da görüşmelerin sürdüğünü anlattığı aktarıldı. Katılımın hangi tarihte ilan edileceği bilinmiyor. Bu yüzden Suriye'nin anlaşmaya dahil olduğunu söylemek için erken; doğrusu, kararın alındığı iddia ediliyor; Şam ise henüz bir açıklama yapmadı.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması nedir?
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın Ağustos'ta Mekke'de imzaladığı karşılıklı savunma düzenidir. Aktarılan içeriğe göre taraflardan birine yapılan silahlı saldırı hepsine yapılmış sayılıyor; bu yönüyle NATO'nun ortak savunma anlayışına benzetiliyor. Metinde ayrıca istihbarat paylaşımı, ortak askerî faaliyetler, savunma sanayii ve teknoloji alanında işbirliği öngörülüyor. Suriye katılırsa Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın tarafı üçten dörde çıkacak.
Suriye Mekke anlaşmasına neden katılmak istiyor?
Şam bu soruya resmen yanıt vermedi; ancak haberlere göre son haftalarda dikkat çeken gelişmeler yaşandı. Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani 31 Ekim'de Manama Diyalog Forumu'nda Suriye'nin Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılımını değerlendirdiklerini, o gün için kesin bir karar bulunmadığını söylemişti. Haberlere göre Suudi Arabistan ve Suriye savunma bakanlıkları da 4 Kasım'da askerî işbirliği anlaşması imzaladı. Katar Şura Meclisi üyesi Cabir el-Haremi ise savaşın ardından yeni ittifakların ortaya çıkacağını, Türkiye'nin bu süreçte önemli bir rol oynayacağını söyledi; Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na yeni ülkelerin katılabileceğini de ekledi.
Suriye'nin Yemen'e asker göndereceği iddiası ne oldu?
Mekke Ortak Savunma Anlaşması haberleriyle birlikte bir başka iddia da dolaştı: Suriye'nin Suudi Arabistan'ın Yemen sınırına özel kuvvet göndereceği. Şam bu iddiayı reddetti; Suudi Arabistan'la yürütülen çalışmaların eğitim ve danışmanlık düzeyinde kaldığını duyurdu. Konunun ayrıntısını Suriye'nin Yemen'e asker göndereceği iddiasının yalanlandığı haberimizde anlattık. O haberdeki yalanlama ile Mekke Ortak Savunma Anlaşması iddiası ayrı başlıklar; biri askerin nereye gideceğiyle, öteki Suriye'nin hangi ittifakın içinde yer alacağıyla ilgili.
Suriye Mekke anlaşmasına katılırsa neler değişir?
Şu an Mekke Ortak Savunma Anlaşması için sağlam bir değerlendirme yapmak mümkün değil, çünkü ne anlaşmanın diğer taraflarından ne de Şam'dan açıklama geldi. Yine de olgular belli: Suriye'nin katılımı kesinleşirse Mekke Ortak Savunma Anlaşması Ankara, Riyad ve İslamabad'ın yanına Şam'ı da alacak. Aktarılan metne göre bu, taraflardan biri saldırıya uğradığında diğerlerinin de ortak savunmaya katılması anlamına gelecek. Katılım tarihi, Suriye'nin hangi yükümlülükleri üstleneceği ve diğer ülkelerin onayı henüz bilinmiyor.
Mekke anlaşması için Şam ne zaman açıklama yapacak?
Bu konuda verilmiş bir takvim yok. İki yetkili, kararın alındığını söylerken ilan edilmesi için bir gün vermedi. Resmî bir açıklama gelirse bu haberi güncelleyeceğiz; Suriye, Mekke Ortak Savunma Anlaşması ve Şam'ın atacağı yeni adımlar hakkında elimizdeki bilgi, şimdilik bunlardan ibaret.
