İstanbul'da TOKİ kiralık konut başvurusu için geri sayım bitti: e-Devlet ekranı 14 Eylül Pazartesi açılıyor, 25 Eylül Cuma kapanıyor. Piyasanın çok altındaki kira rakamı günlerdir konuşuluyor; ancak Toplu Konut İdaresi'nin yayımladığı başvuru bilgilendirme formu ve talep.toki.gov.tr'deki proje sayfası, 10 bin liralık evin altında hayli uzun bir kural listesi bulunduğunu gösteriyor. Tahsis süresi içinde ev alan çıkarılıyor, boşanan çift 30 gün içinde anahtarı teslim ediyor, kirayı bir yılda iki kez aksatana 15 günlük ihtar gidiyor, üç yılın sonunda uzatma yok. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum takvimi kendi hesabından şöyle duyurdu: "14 Eylül'de başvuruları alacak, Ekim ayında ilk 1.071 konutumuzun anahtarlarını Sayın Cumhurbaşkanımız ile teslim edeceğiz."
TOKİ kiralık konut başvurusu nasıl yapılır, hangi ekrandan?
Başvurunun tek adresi e-Devlet. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı hizmetleri altındaki "Konut / İşyeri Başvuru" menüsüne girilecek; ücret alınmıyor, bankaya gitmek ya da belge teslim etmek gerekmiyor. Ekranda dört tahsis bölgesinden biri seçiliyor ve bilgilendirme formuna göre bu seçim sonradan değiştirilemiyor. Bir hane adına yalnızca bir başvuru hakkı var; eşlerden ikisi de girerse ikincisi iptal ediliyor. Eşlerden biri yabancı uyrukluysa yalnız Türk vatandaşı olan eş başvurabiliyor. Başvurunun kabul edilip edilmediği yine e-Devlet'teki "Başvuru Listesi" ekranından izlenecek. Hak sahibi belirleme kurası noter huzurunda çekilecek; kura tarihi sonradan ilan edilecek, ancak Bakanlık kura ve teslimin ekim ayı içinde tamamlanacağını açıkladı.
TOKİ kiralık konut başvuru şartları neler, kimler elenir?
Vatandaşlık, yaş, evlilik ve tek başvuru şartı e-Devlet'te anında denetleniyor. Tapu ve hak sahipliği kontrolü başvuru dönemi bittikten sonra yapılacak; şartı sağlamayanların listesi kura öncesinde toki.gov.tr'de yayımlanacak. İkamet ve gelir belgeleri ise kurayı kazananlardan sözleşme aşamasında istenecek, o aşamada açık çıkan kişiye sözleşme imzalatılmayacak. Aranan şartlar şöyle:
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ve 18 yaşını doldurmuş olmak (14 Eylül 1996'dan önce doğmuş olmak)
- Evli olmak; başvuru dönemi sonunda 65 yaşını doldurmuş olanlardan evlilik şartı aranmıyor
- Başvuru döneminin son günü itibarıyla en az 1 yıldır Adres Kayıt Sistemi'nde kesintisiz İstanbul'da görünmek ve bunu tarihçeli ikametgâh belgesiyle kanıtlamak
- Kendisi ya da eşi adına Türkiye'de tapulu bağımsız konut bulunmamak
- Son 5 yıl içinde konut niteliğinde taşınmaz almamış, satmamış ya da devretmemiş olmak
- Daha önce TOKİ ile konut sözleşmesi imzalamamış; sosyal konut ya da İlk Evim Arsa projelerinde asil veya yedek aktif hak sahibi olmamak
- Son 12 ayın aylık ortalama hane net gelirinin 100 bin lirayı aşmaması
Gelir hesabında ücretlilerin maaş bordrosu ve SGK dökümü esas alınıyor; prim, ikramiye, yol ve yemek yardımı gibi ek ödemeler ile icra, BES, kredi kesintileri net maaşın üzerine ekleniyor. Emekliler e-Devlet'teki barkodlu "Emekli Aylık Bilgisi" belgesiyle, serbest meslek sahipleri 2025 yılı vergi levhasıyla değerlendirilecek. Başvurular üç kategoride alınıyor: 18-30 yaş arasındaki "genç evli aileler" 1+1 ya da 2+1; 25 Eylül 2008'den sonra doğmuş en az iki çocuğu bulunan aileler 2+1, 3+1 ya da 4+1; kalan "diğer aileler" ise 1+1 ya da 2+1 daire için kuraya girecek. Kontenjanda uygun tip kalmazsa hak sahibine en yakın büyüklükteki daire verilecek.
TOKİ kiralık konut kirası kaç lira, depozito ve aidat var mı?
TOKİ'nin proje sayfasında "tahsis bedeli" olarak duyurulan aylık rakamlar KDV dâhil ve 1+1 dışında bir aralık şeklinde; 2+1 ile 3+1 dairelerde konum ve büyüklüğe göre şerefiye uygulanacak:
| Bölge | 1+1 | 2+1 | 3+1 | 4+1 |
|---|---|---|---|---|
| 1. Grup: Ataşehir, Sancaktepe, Ümraniye, Üsküdar | 10.000 TL | 12.000-17.000 TL | 15.000-18.000 TL | - |
| 2. Grup: Maltepe, Tuzla, Kartal | 10.000 TL | 12.000-17.000 TL | 15.000-18.000 TL | 18.000-20.000 TL |
| 3. Grup: Başakşehir, Gaziosmanpaşa, Beyoğlu, Güngören | 10.000 TL | 12.000-17.000 TL | 15.000-18.000 TL | - |
| 4. Grup: Arnavutköy | - | 12.000-17.000 TL | 15.000-18.000 TL | - |
Sözleşme imzalanırken bir aylık tahsis bedeli kadar teminat alınacak; üç yılın sonunda borç ve hasar yoksa bu tutar güncel bedel üzerinden geri ödenecek. Kira, teslimi izleyen ayın 20'sinde başlıyor ve her ayın 20'sinde ödeniyor. Teslim tarihinden itibaren 12 ay zam yok; ilk artış bu sürenin bittiği yılı izleyen ocak ayında, TÜİK'in 12 aylık ortalama TÜFE oranıyla yapılacak. Genç aile kategorisinden ev alan çift tahsis süresi içinde çocuk sahibi olursa üç yıl boyunca hiç zam görmeyecek. Aidat, ortak ısınma, yakıt, elektrik-su-doğalgaz abonelikleri ve küçük bakım-onarım giderleri kiracıya ait; abonelikler de hak sahibinin adına açılacak.
Kiralık sosyal konutlar hangi mahallede, kaç daire var?
İlk etaptaki 1.071 daire dört grupta dağıtılıyor: 3. grupta 360, 2. grupta 330, 1. grupta 291, Arnavutköy'de 90. İstanbul'da oturan herkes ilçe şartı aranmadan istediği bölgeye başvurabiliyor. TOKİ'nin proje sayfasında adres verilen yerleşimler şöyle:
| İlçe | Daire | Yer |
|---|---|---|
| Gaziosmanpaşa | 289 | Sarıgöl |
| Maltepe | 235 | Atışokulu ve Gülsuyu (İETT Blokları) |
| Ümraniye | 98 | Hekimbaşı Mahallesi |
| Ataşehir | 96 | Yukarı Dudullu Mahallesi, Şerifali bölgesi |
| Arnavutköy | 90 | Baklalı Mahallesi |
| Başakşehir | 50 | Kayabaşı |
Aynı sayfadaki dökümlere göre Maltepe'deki dairelerin 137'si 2+1, 80'i 1+1, 15'i 4+1; Ataşehir'de 75 daire 2+1, 21 daire 1+1. Sancaktepe, Üsküdar, Tuzla, Kartal, Beyoğlu ve Güngören'deki daireler ise grup toplamlarının içinde yer alıyor, bu ilçeler için ayrı adres henüz paylaşılmadı.
Formun en uzun bölümü tahliye başlığı. Tahsis süresince hak sahibi ya da eşi Türkiye'nin herhangi bir yerinde konut edinirse sözleşme feshediliyor. Boşanma kararı kesinleştikten sonra 30 gün içinde iki eşin de evi boşaltması gerekiyor; eşlerden biri vefat ederse sağ kalan eş kalan süreyi tamamlayabiliyor. Bir takvim yılında kirayı iki kez aksatana yazılı ihtar gönderiliyor, birikmiş borç 15 gün içinde ödenmezse tahliye başlatılıyor. Daireyi üçüncü kişiye kiraya vermek, günlük kiralamak, iş yeri gibi kullanmak, haklı sebep olmadan fiilen oturmamak ve gerçeğe aykırı beyan da sözleşmeyi bitiren nedenler arasında. Devir, becayiş ve mülkiyet talebi yok; İdare her yıl şartların devam edip etmediğini yeniden kontrol edecek. Üç yıl dolunca daire boşaltılacak, bakımı yapılıp yeniden kuraya çıkacak. Bakan Kurum bu döngüyü şöyle özetlemişti: "3 yılın ardından yeni hak sahiplerini yine kura ile belirleyeceğiz."
İstanbul Valiliği de projeyi "Ev Sahibi Türkiye" vizyonu kapsamında Bakanlık ve TOKİ ile birlikte yürüttüklerini açıkladı; ilk 1.071 dairenin ekimde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla teslim edilmesi planlanıyor. Kurum'a göre İstanbul'da inşa edilecek 100 bin sosyal konuta ek olarak toplam 15 bin kiralık daire kademeli olarak vatandaşa açılacak; pazartesi açılan pencere bu 15 binin ilk 1.071'i için.
