Tripoliçe Katliamı, Mora Yarımadası'nda 23 Eylül 1821'de yaşandı. Yunan isyancıların aylarca kuşattığı Tripoliçe'nin düşmesiyle şehirdeki Türk, Arnavut ve Yahudi nüfus, kadın-çocuk ayrımı gözetilmeden öldürüldü. Katliamın üzerinden 205 yıl geçti.
Tripoliçe'de tam olarak ne oldu?
Tripoliçe, Mora'daki Osmanlı yönetiminin merkeziydi ve çevre kasabalardan kaçan Müslüman aileler şehre sığınmıştı. Kuşatma sırasında açlık ve hastalık şehri kırdı. 23 Eylül 1821'de surlar aşıldığında teslim görüşmeleri yapılmış olmasına rağmen şehre giren kuvvetler sivillere yöneldi; katliam günlerce sürdü.
Kaç kişi öldürüldü?
Rakam üzerinde tarihçiler hemfikir değil; ancak en düşük tahmin bile on binlerle ifade ediliyor:
| Kaynak | Tahmin |
|---|---|
| Thomas Gordon (İngiliz subay-tarihçi) | 8.000 sivil + 8.000 asker |
| J. M. Wagstaff | 10.000 – 15.000 sivil |
| William St. Clair | 10.000'in üzerinde sivil |
| Teodoros Kolokotronis (Yunan komutan, kendi anıları) | 32.000 |
Katliamı yöneten komutanlardan Teodoros Kolokotronis, anılarında cesetlerin çokluğundan atının surlardan saraya kadar toprağa basmadığını yazdı. Bu cümle, olayın ölçeğini failin kendi ağzından anlatması bakımından kayıtlara geçti.
Manşetteki söz kime ait?
Yunan tarihi üzerine çalışan İngiliz tarihçi William St. Clair, Mora'da yaşananları şu cümleyle özetledi: soykırım çılgınlığı, öldürülecek başka Türk kalmayınca son buldu. St. Clair, isyanın ilk haftalarında Mora'da 20 binden fazla Müslümanın komşuları tarafından öldürüldüğünü yazar.
Neden bu kadar az biliniyor?
1821 isyanı Avrupa'da uzun süre yalnızca "özgürlük mücadelesi" çerçevesinde anlatıldı; Mora'daki Müslüman nüfusun tasfiyesi bu anlatının dışında kaldı. Oysa katliamın ardından Mora'da yüzyıllardır yaşayan Türk-Müslüman varlığı fiilen ortadan kalktı. Tripoliçe, Balkanlar'da Müslüman nüfusun sistematik biçimde yok edildiği ilk büyük olaylardan biri olarak kabul ediliyor.
Bugün Tripoliçe nerede?
Şehir bugün Yunanistan'ın Mora bölgesinde Tripoli adıyla varlığını sürdürüyor ve Arkadya'nın merkezi konumunda. Katliama ilişkin şehirde bir anma alanı bulunmuyor.
