Akaryakıt fiyatlarını tüketici için sabit tutmak amacıyla Mart 2026'da devreye alınan eşel mobil sistemi, devlet bütçesine beklenenin çok üzerinde bir fatura çıkardı. TBMM'ye sunulan 2027 yılı merkezi yönetim bütçe raporuna göre, eşel mobil uygulaması yüzünden devletin akaryakıttan vazgeçtiği gelir 205,8 milyar lira, yuvarlak rakamla 206 milyar lira olarak hesaplara geçti.
Eşel mobil sistemi nedir, neden devreye alındı?
Eşel mobil, Orta Doğu'da yaşanan savaşla başlayan bölgesel gerilimin ardından küresel petrol fiyatlarında yaşanan dalgalanmayı tüketiciye yansıtmamak için kurgulanan bir mekanizma. Sistem, ham petrol fiyatları yükseldiğinde devletin akaryakıttan aldığı Özel Tüketim Vergisi'ni (ÖTV) azaltarak pompadaki fiyatın aniden sıçramasını önlüyor. Yani vatandaş zam görmüyor, ama devlet o farkı kendi vergi gelirinden karşılıyor.
KDV dahil toplam mali etki ne kadar oldu?
ÖTV tutarının yüzde 20'si oranında alınan Katma Değer Vergisi de hesaba katıldığında, eşel mobil nedeniyle devletin 2026'da vazgeçtiği toplam vergi tutarı 247 milyar liraya ulaşıyor. Bu rakam, yıl içinde farklı zamanlarda yapılan açıklamalarda kademeli olarak büyüdü; yılın ilk aylarında daha düşük seviyelerde seyreden kayıp, akaryakıt fiyatlarındaki hareketlilikle birlikte yükseldi.
Bu sistem 2027'de de sürecek mi?
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, eşel mobil uygulamasının 2027 bütçesinde sürdürülmeyeceğini açıkladı. Bakanlığa göre 2027 bütçesindeki gelir artışı kalemlerinden biri de tam olarak bu: eşel mobilin devam etmeyeceği varsayımı. Bu değişiklik, bütçe açığının millî gelire oranının 2027'de yüzde 3,1 seviyesinde, hedeflenen yüzde 3,5'in altında gerçekleşmesine katkı sağlayacağı öngörülüyor.
Vatandaşı bu sistem nasıl koruyor, değişiklik cebi nasıl etkiler?
Eşel mobil sürdüğü sürece pompadaki akaryakıt fiyatı küresel piyasadaki dalgalanmadan bağımsız olarak nispeten sabit kalıyor; yani maliyeti devlet üstleniyor. Sistemin 2027'de kaldırılması gündeme gelirse, küresel petrol fiyatlarındaki olası yükselişlerin doğrudan pompaya yansıma riski artabilir. Bakanlık bu konuda henüz kesin bir fiyat öngörüsü paylaşmadı; 2027 bütçe sürecinde bu başlığın nasıl şekilleneceği önümüzdeki haftalarda netleşecek.
