Van'ın İpekyolu ilçesinde, Tevrat olduğu düşünülen, altın yaldız işlemeli ve 310 santimetre uzunluğunda bir tarihi eser ele geçirildi. Van Valiliğinin açıklamasına göre 53 yaşındaki M.D. hakkında adli işlem başlatıldı.
Van'da Tevrat olduğu düşünülen tarihi eser nasıl bulundu?
Çıkış noktası “Takipli KOM Faaliyeti” adlı bir çalışmaydı. Van İl Jandarma Komutanlığı KOM Şube Müdürlüğü ile İpekyolu İlçe Jandarma Komutanlığı ekipleri, tarihi eser kaçakçılığını önlemeye yönelik izlemede M.D.'nin elindeki eseri pazarlamaya çalıştığını belirledi. Ekipler 2 Ekim 2026'da İpekyolu'ndaki eve operasyon düzenledi. Alıcının kim olduğu, pazarlığın hangi aşamada bulunduğu ve eserin evde nasıl ele geçirildiği açıklamada yer almadı.
Ele geçirilen altın yaldızlı tarihi eserin özellikleri neler?
Eser 310 santimetre uzunluğunda, yani üç metrenin üzerinde, ve deri üzerine işlenmiş. Üzerinde şamdan ve Davut Yıldızı sembolleri ile İbranice yazılar bulunuyor; işlemelerde altın yaldız kullanılmış. Şamdan (menora) ile Davut Yıldızı, Yahudi geleneğinin en bilinen simgeleri arasında, İbranice ise Tevrat'ın aslî dili. Valilik ve jandarma esere kesin bir hüküm vermiyor, “Tevrat olduğu düşünülen/değerlendirilen tarihi eser” diyor.
Tevrat nedir, İbranice yazılı eserler neden değerli sayılır?
Tevrat, Yahudi geleneğinde Tora olarak bilinen ve Hz. Musa'ya bağlanan ilk beş kitabın Türkçedeki adı. Türkçede bu sözcük çoğunlukla İslam geleneğindeki Musa'ya indirilen kitap için de kullanılıyor; bu haberde ise İbranice yazılı, Yahudi sembolleriyle işlenmiş bir deri eserden söz ediliyor. Bu metinler asırlar boyunca elle, deri üzerine yazılarak çoğaltıldı; eski ve sağlam bir nüsha hem dinî hem müzecilik açısından kıymetli sayılıyor. Bu yüzden eserin gerçek olup olmadığı, yaşı ve kaynağı uzmanlarca incelenmesi gereken bir mesele.
Davut Yıldızı ve şamdan ne anlama geliyor?
Davut Yıldızı, iki üçgenin üst üste binmesiyle oluşan altı köşeli yıldız ve Yahudilikle özdeşleşmiş bir simge. Şamdan ise yedi kollu menora olarak bilinen, Yahudi geleneğinde ışığı simgeleyen kandillik. İkisinin de deri üzerindeki bir eserde yer alması, metnin Yahudi kültürüne ait olduğunu düşündürüyor; ancak eserin yaşı ve kökeni konusunda tek başına bir şey söylemiyor.
Van'da ele geçirilen eser gerçekten Tevrat mı, kaç yıllık?
Bunu henüz kimse söylemiyor. Valilik ve jandarma açıklamalarında eser için “Tevrat olduğu düşünülen” ifadesi kullanılıyor; yaşı, kaynağı, değeri ve gerçekten bir Tevrat nüshası olup olmadığı uzman incelemesi gerektiriyor. Deri üzerinde altın yaldız ve İbranice yazı, tek başına eserin tarihi değerini ve özgünlüğünü kanıtlamaz. Eserin hangi müzeye ya da kuruma teslim edileceği de kaynaklarda yer almıyor.
Tarihi eser pazarlayan şüpheliye ne olacak?
Şüpheli M.D. hakkında adli işlem başlatıldı. Tutuklanıp tutuklanmadığı, serbest bırakılıp bırakılmadığı açıklamada yok; 53 yaşında olduğu ve baş harfleriyle anıldığı dışında kimlik bilgisi de paylaşılmadı. Tarihi eser kaçakçılığı ve izinsiz ticareti 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nda suç olarak düzenleniyor. Van İl Jandarma Komutanlığı ise kaçakçılık suçlarıyla mücadele kapsamındaki çalışmalara kararlılıkla devam edeceğini bildirdi.
“Takipli KOM Faaliyeti” ne demek?
Valilik açıklamasında bu ifade, jandarmanın tarihi eser kaçakçılığını önlemek için başlattığı çalışmanın adı olarak geçiyor. KOM, Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü'nün kısaltması; çalışma bu şubenin ve ilçe jandarmasının ortak işi. Faaliyetin ne kadar sürdüğü ve eserin satışa çıkarıldığı ortam açıklanmadı.
Van İpekyolu'ndaki operasyonu kim duyurdu?
Duyuruyu Van Valiliği yaptı. İpekyolu, Van'ın merkez ilçelerinden biri; operasyon da bu ilçede, M.D.'nin evinde yapıldı. Valiliğin paylaştığı bilgilere göre çalışma, İl Jandarma Komutanlığı KOM Şube Müdürlüğü ile ilçe jandarmasının ortak işi.
