Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan, Türkiye ile normalleşme sürecinin “epey olgunlaştığını” söyledi; sınır kapısının bir sabah açılmış olabileceğini de ekledi. Mirzoyan'ın sözleri 14 Ekim Çarşamba günü Varşova Güvenlik Forumu kapsamındaki bir panelde geldi. Ermenistan-Türkiye sınırı için bir tarih vermedi, ama seçtiği cümle ortada.
Mirzoyan Türkiye sınırı için tam olarak ne dedi?
Panelin başlığı “Yarım Yamalak mı, Yoksa Adım Adım mı? AB Genişlemesini Yeniden Düşünmek” idi. Mirzoyan konuşmasının bir bölümünü Türkiye ile ilişkilere ayırdı ve iki cümlesi öne çıktı. İlki: “Türkiye ile ilişkileri normalleştiriyoruz. Sınır hâlâ kapalı olsa da sürecin epey olgunlaştığını düşünüyorum.” İkincisi, doğrudan sınır kapısına dair: “Yarın sabah uyanıp haberlerde ‘Ermenistan-Türkiye sınırı açıldı’ başlığını görmemiz gayet mümkün.” Dışişleri Bakanı bu sözlerle sınırın yakında açılabileceği umudunu dile getirdi.
Ermenistan-Türkiye sınır kapısı ne zaman açılacak?
Henüz belli bir tarih yok. Mirzoyan'ın konuşmasında bir takvim ya da somut bir koşul sayılmıyor; yalnızca sürecin olgunlaştığı ve sınırın yakın zamanda açılabileceği umudu var. Yani “yarın sabah” ifadesi bir randevu değil, bir ihtimalin anlatımı. Sınır, Mirzoyan'ın kendi sözleriyle bugün hâlâ kapalı. Kapının açılması için iki başkentin de karar vermesi gerekiyor; Ankara'nın bu sözlere karşılık verdiği doğrulanmış bir takvim ya da açıklama, bu haber yazılırken elimizde yok.
Türkiye-Ermenistan sınırı neden kapalı, normalleşme nerede duruyor?
Türkiye, Ermenistan sınırını 1993'te kapattı; iki ülke arasında resmî diplomatik ilişki de kurulmuş değil. Normalleşme için özel temsilciler düzeyinde yürütülen temaslar Temmuz 2022'de bir adım getirdi: taraflar, sınırın üçüncü ülke vatandaşlarına ve iki ülkenin diplomatik pasaport sahiplerine açılması konusunda mutabık kaldı. Buna rağmen sınır kapısı bugün hâlâ kapalı. Daha geriye gidersek, iki ülkenin 2009'da imzaladığı Zürih protokolleri de hiçbir zaman yürürlüğe girmedi. Erivan yönetimi bu süreçte Kars-Gümrü-Tiflis demiryolu hattının önemine de daha önce dikkat çekmişti.
Sınır kapısı açılırsa ne değişir, sizi nasıl etkiler?
Türkiye tarafında Iğdır'daki Alican, Ermenistan tarafında Margara kapısı akla gelen ilk geçiş noktası. Kapı açıldığında günlük hayata yansıması, açılışın hangi kapsamda yapılacağına bağlı: 2022'deki mutabakat yalnızca üçüncü ülke vatandaşları ile diplomatik pasaport sahiplerini kapsıyordu; yani sıradan bir Türk ya da Ermeni yolcunun karayoluyla geçişi o çerçevede yoktu. Mirzoyan ise açılışın hangi aşamadan başlayacağını ve kimleri kapsayacağını söylemedi. Ticaret yapan firmaların ve sınır illerinin gözü bu yüzden ayrıntıda: tarih de kapsam da henüz açıklanmış değil.
Nikol Paşinyan bu açıklamada yer alıyor mu?
Hayır. Mirzoyan'ın Varşova'daki konuşmasının aktarılan bölümlerinde Nikol Paşinyan'ın adı geçmiyor; sözler doğrudan Dışişleri Bakanı'na ait. Nikol Paşinyan'ın Türkiye ile ilişkiler ya da Azerbaycan'la barış süreci üzerine ayrıca ne söylediği bu haberin konusu değil; doğrulanmamış iddialara burada yer vermiyoruz.
Mirzoyan Varşova'da Avrupa Birliği için ne söyledi?
Panel AB genişlemesine ayrıldığı için Mirzoyan'ın konuşmasının ikinci ayağı Avrupa Birliği oldu: Ermenistan'ın AB ile ilişkilerini derinleştirmeye devam edeceğini söyledi. Yani Erivan, bir yandan Türkiye sınırında normalleşme mesajı verirken öte yandan Avrupa yönelimini sürdürdüğünü hatırlattı. İki mesaj aynı konuşmada, aynı gün, aynı panelde geldi.
