ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın finans ağlarını hedef alan yeni bir yaptırım paketi açıkladı: İran yaptırım listesine 16 kişi ve 10 kuruluş eklendi. Duyuru 15 Ekim Perşembe günü geldi. Aynı gün ABD Dışişleri Bakanlığı Küba merkezli bir bankayı yaptırım kapsamına aldı, Hazine'ye bağlı Mali Suçları Önleme Ağı (FinCEN) de finans kuruluşlarına ayrı bir uyarı yayımladı.
İran yaptırım listesine kimler girdi?
Hazine'nin açıklamasına göre listeye 16 kişi ve 10 kuruluş yazıldı. Bu isimlerin tamamı ve bulundukları ülkeler şimdilik kamuoyuna yansıyan bilgilerde yok; yalnız iki banka açıkça anılıyor. Tam dökümün yayımlanmamış olması, listenin gerçek etkisini ölçmeyi de zorlaştırıyor.
IDB ve BICSA bankaları neden yaptırım listesinde?
Biri Irak merkezli International Development Bank for Investment and Finance (IDB). ABD'nin açıklamasına göre banka İran'a finansal aracılık yapıyor, ABD dolarına erişim sağlıyor ve İran ekonomisinin finans sektöründe faaliyet gösteriyor. Öteki, Dışişleri'nin listeye aldığı Küba merkezli Banco Internacional de Comercio S.A. (BICSA). Gerekçe, bankanın Küba'nın finans sektöründe çalışması ya da geçmişte çalışmış olması; ayrıca en az 2022'den beri yaptırım altındaki İran merkezli Karafarin Bank'a hizmet verdiği belirtildi.
Hedefteki “gölge bankacılık” ağı ne demek?
Hazine, iki ağ türünü hedef aldığını söylüyor: İran'ın petrol satışından elde ettiği geliri ülkeye geri taşımakta kullandığı finans ağları ve birden fazla ülkede çalışan gölge bankacılık ağları. Gölge bankacılık, yaptırım altındaki bir ülkenin parasını resmî bankacılık kanallarının dışında, aracı şirketler, döviz büroları ve üçüncü ülkelerdeki hesaplar üzerinden dolaştırması demek. Washington'a göre bu ağlar İran yönetimine hem gelir sağlıyor hem de parayı yurt dışına çıkarıyor. Bu yeni İran yaptırım turu, Hazine'nin İran'ın uluslararası finans sistemine sızma girişimlerine karşı yürüttüğü “Ekonomik Dışlama Operasyonu” kapsamında duyuruldu.
FinCEN uyarısı bankalardan ne istiyor?
FinCEN, finans kuruluşlarından İran yönetiminin dini yardım ağlarının olası kötüye kullanımına ilişkin şüpheli işlemleri bildirmelerini istedi. Yani Washington isimleri listeye yazmakla kalmadı; bankalara hangi hareketlere bakmaları gerektiğini de söyledi.
İran yaptırım listesine girmek ne anlama geliyor, kimi etkiler?
ABD Hazine Bakanlığı listesine giren kişi ve kuruluşların ABD'deki varlıkları dondurulur, ABD vatandaşları ve şirketleri onlarla iş yapamaz. Asıl ağır bedel dolarda ödenir: Dünya ticaretinin ve petrol satışının büyük bölümü dolarla yürüdüğü için dolar kanalına erişim, yaptırım altındaki bir ülkenin en kıymetli kapılarından biri sayılır. Listedeki bankalarla çalışan üçüncü ülke bankaları da ikincil yaptırım riskiyle karşılaşabilir. İran'la ticaret yapan ya da İran bağlantılı hesaplara hizmet veren yabancı bankalar ve şirketler için bu İran yaptırım listesi, kimlerden uzak durmaları gerektiğini gösteren bir uyarı niteliği taşıyor. Hazine'nin ilan ettiği hedef de bu: İran'ın uluslararası finans sistemine erişimini kesmek.
Yaptırım Washington-Tahran geriliminin neresinde duruyor?
Yeni liste, ABD ile İran arasındaki gerilimin sürdüğü bir döneme denk geldi; Hürmüz Boğazı'ndaki tanker olaylarını daha önce yazmıştık. ABD Hazine Bakanlığı bu yıl İran'ın finans ağlarını hedef alan benzer listeleri daha önce de yayımlamıştı; bu İran yaptırım dalgası o hattın devamı. Tahran'ın listeye verdiği bir yanıt ise elimizdeki bilgilerde yer almıyor.
