Pentagon, Lockheed Martin F-35 Lightning II için yeni bir çerçeve anlaşmaya vardı. ABD Savunma Bakanlığı'nın yazılı açıklamasına göre şirket önümüzdeki 10 yıl içinde en az 850 adet F-35 üretecek ve üretim hızı yılda 156 uçağa çıkarılacak. Anlaşma dün, 22 Ekim Perşembe günü duyuruldu. Rakamların yanında önemli bir şart da var: metnin hayata geçmesi ABD Kongresi'nin onayına bağlı.
Pentagon ile Lockheed Martin F-35 Lightning II arasındaki 850 uçaklık anlaşmada ne yazıyor?
Anlaşma, F-35 Lightning II savaş uçaklarının üretimi ve bakımı için hazırlanmış bir çerçeve metin. Pentagon açıklamasında üç ana başlık sayılıyor: 10 yıl içinde en az 850 uçağın üretilmesi, yedek parça ile modifikasyon kitlerinin tedariki ve dünya genelinde uçan filonun bakım hizmetleri. Yani konu yalnızca yeni uçak çıkarmak değil; hizmette olan uçakların ayakta tutulması da paketin içinde. Bu yapı, Lockheed Martin F-35 Lightning II tarafında üretim ile bakımın aynı çatı altında yürütüleceğini gösteriyor.
'En az' ifadesi önemli; 850 rakamı bir tavan değil taban olarak veriliyor. Yıllık 156 uçaklık hız ise fabrikanın ulaşmak istediği tempoyu gösteriyor. Aktarılan metinde bu hıza hangi yılda çıkılacağına dair bir bilgi yok.
Lockheed Martin F-35 Lightning II nedir?
Lockheed Martin F-35 Lightning II, Lockheed Martin'in geliştirdiği tek koltuklu, tek motorlu, radara yakalanması zor beşinci nesil çok amaçlı bir savaş uçağı. Karadan kalkan (A), kısa kalkış ve dikey iniş yapabilen (B) ve uçak gemisinden havalanan (C) olmak üzere üç versiyonu var. Pentagon'un bu duyurusunda anlaşmanın hangi versiyondan kaç uçağı kapsadığı belirtilmedi. Program yıllardır dünyanın en büyük ve en pahalı savunma projelerinden biri olarak anılıyor; uçak ABD dışında da birçok ülkenin envanterinde.
Lockheed Martin F-35 Lightning II fiyatı ne kadar, anlaşmanın bedeli açıklandı mı?
Hayır, anlaşmanın toplam bedeli ve uçak başına fiyat açıklanmadı. Duyuruda sayısı verilen tek parasal kalem, şirketin kendi yatırımı: Lockheed Martin, F-35 Lightning II programı kapsamındaki girişimlere en az 7 milyar dolar yatırım yapacak. Bu paranın hangi tesise ya da hangi işe gideceği paylaşılmadı. Teslimat takvimi de metinde yok; 850 uçağın hangi yıl kaçının teslim edileceği şimdilik belli değil.
850 uçaklık anlaşma ne zaman yürürlüğe girer, Kongre onayı şart mı?
Çerçeve anlaşmanın uygulanabilmesi için ABD Kongresi'nin onay vermesi ve ödenek ayırması gerekiyor. Yani dün duyurulan metin, Lockheed Martin F-35 Lightning II siparişinin kesinleştiği anlamına gelmiyor. Çerçeve anlaşmalar genellikle ana şartları belirleyen bir çatı olarak çalışır; fiyat, adet ve teslimat gibi kalemler sonraki sözleşmelerle netleşir. Kongre'nin ne zaman karar vereceğine ilişkin bir tarih ise açıklanmadı.
Lockheed Martin F-35 Lightning II için 7 milyar dolarlık yatırım ne için yapılacak?
Pentagon'un duyurusuna göre şirket bu parayı F-35 programındaki girişimlere ayıracak. Yatırımın üretim ve bakım tarafında kullanılması bekleniyor; ancak hangi kalemin ne kadar pay alacağı açıklanmadı. Yıllık 156 uçak hedefi tutarsa, Lockheed Martin F-35 Lightning II üretim hattının bugünkünden çok daha yüksek tempoda çalışması gerekecek. Yatırımın bu hedefle ilişkisi ise ayrıca anlatılmadı.
Lockheed Martin F-35 Lightning II anlaşmasında sırada ne var?
İlk adım Kongre'nin onayı ve ödeneğin ayrılması. Ardından uçak adetlerini, fiyatları ve teslimat tarihlerini tek tek yazan ayrıntılı sözleşmelerin çıkması bekleniyor. Lockheed Martin F-35 Lightning II için verilen 850 uçaklık sözü bu aşamalardan geçtikçe somutlaşacak. O zamana kadar ortada iki kesin rakam duruyor: 10 yılda en az 850 uçak ve şirketin üstlendiği en az 7 milyar dolarlık yatırım.
