Beyaz Saray bahçesinde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Donald Trump'a, Temmuz'daki NATO Liderler Zirvesi'nde yaptırımların kalkma vaktinin geldiğini söylediği hatırlatıldı ve soru kısaydı: CAATSA yaptırımlarındaki gecikmenin sebebi nedir? ABD Başkanı önce “Türkiye'yi çok seviyorum” dedi, ardından “engel nedir?” sorusu gelince Erdoğan'dan söz etti.
Trump CAATSA sorusuna ne cevap verdi?
Soruyu CNN Türk'ün ABD Temsilcisi Yunus Paksoy yöneltti. Trump'ın ilk karşılığı tek cümleydi: “Türkiye'yi çok seviyorum.” Devamında “Sayın Başkan, engel nedir?” sorusu gelince ABD Başkanı şöyle konuştu: “Cumhurbaşkanı Erdoğan ile her zaman konuşuyorum. Bildiğiniz gibi o benim dostumdur ve ben her zaman onu mutlu edeceğim.” NTV'nin aktardığına göre gecikme konusundaki cevabı da kısa tutuldu: “Herhangi bir gecikme yok.”
Basına yansıyan bölümde yaptırımların ne zaman kalkacağına dair bir tarih yok; F-35 gibi ilişkili başlıklar da anılmıyor. Aynı soru-cevap turunda Trump, İran meselesi çözüldüğünde petrol fiyatlarının eski seviyesine, hatta daha aşağısına döneceğini söyledi.
CAATSA yaptırımları nedir, Türkiye'ye neden uygulandı?
CAATSA, ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası'nın kısaltması; Kongre yasayı 2017'de kabul etti. Yasa, Başkan'a 12 yaptırımlık bir listeden en az beşini seçip uygulama yükümlülüğü getiriyor. Listede ABD ihracat-ithalat bankası desteğinin kesilmesi, mal ve teknoloji ihracat lisansı verilmemesi, ABD'li mali kuruluşlardan kredi alınamaması, ABD'ye giriş yasağı gibi maddeler var. Türkiye'ye dönük yaptırımlar, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alınması yüzünden 7 Nisan 2021'de yürürlüğe girdi; hedefte Savunma Sanayii Başkanlığı vardı.
CAATSA yaptırımları ne zaman kalkacak?
Resmi bir tarih yok. Trump, Temmuz'daki NATO zirvesi için Ankara'ya geldiğinde Beştepe'de “Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim. Çok yakından çalışıyoruz, artık vaktidir. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz” demişti. ABD'nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack da kaldırma sürecinin Kongre'de sürdüğünü belirtmişti. Geçen yıl Eylül'de Erdoğan'ı Beyaz Saray'da ağırlayan Trump, o gün de konuyu masaya getirmişti: “Zirve iyi geçerse CAATSA yaptırımlarını her an kaldırabiliriz.”
CAATSA ile F-35 arasındaki bağ ne?
İkisi aynı alımın uzantısı. Türkiye, S-400'leri teslim aldıktan sonra 2019'da F-35 programından çıkarıldı; CAATSA yaptırımları 2021'de devreye girdi. Yaptırımların kalkmasının Türk savunma ürünlerinin ABD'ye satışının önünü açacağı belirtiliyor. F-35 dosyası ise aynı S-400 gölgesinde ayrı yürüyor.
