Sosyal medyada bir cami görüntüsü dolaşıyor. Yamaçlara kurulmuş, kubbesi açılan çiçek yapraklarına benzeyen, minaresi bir kurdele gibi yükselen bir yapı. Görenlerin ilk sorusu şu oluyor: bu cami nerede?
Bu cami nerede?
Hiçbir yerde. Görüntüdeki yapı gerçek değil; yapay zekâ ile üretilmiş bir tasarım. Paylaşımlarda "Endonezya'da bir cami" diye aktarılıyor ama böyle bir cami bulunmuyor.
Nasıl anlaşılıyor?
Yapıya dikkatli bakınca birkaç şey ortaya çıkıyor:
- Minare hiçbir yere oturmuyor. Zeminle bağlantısı yok; kabuğun içinden çıkıp havada kıvrılıyor. Böyle bir eleman taşınamaz.
- Mozaik desen kesintisiz akıyor. Eğri yüzeylerde tek bir panel derzi, tek bir ek yeri görünmüyor. Gerçek bir seramik ya da çini kaplamada bu mümkün değil.
- Meydandaki insanlar leke hâlinde. Gölgeleri de gövdeleriyle uyumsuz.
- Otoyoldaki araçlar kare kare biçim değiştiriyor.
İçerideki görüntü de mi sahte?
Hayır, o kısım gerçek. Cemaatin namaz kıldığı iç mekân, var olan bir caminin görüntüsü — ama dışarıdaki yapıyla ilgisi yok. Paylaşımda iki ayrı görüntü birleştirilmiş.
Peki tasarım neden konuşuluyor?
Çünkü gerçek olmaması, güzel olmadığı anlamına gelmiyor. Tasarımda klasik cami mimarisinin üç ögesi — kubbe, minare, taçkapı — alınıp akışkan bir forma dönüştürülmüş. Kubbe tek bir yarım küre değil, birbirinin üzerine kapanan yapraklardan oluşuyor. Bu, Osmanlı ve Selçuklu geleneğinin doğrudan taklidi değil; onlardan çıkarılmış bir yorum.
Böyle bir yapı inşa edilebilir mi?
Bugünkü hâliyle hayır. Ama fikir olarak imkânsız da değil. Çift eğrilikli kabuk yapılar mühendislikte bilinen bir konu; gerçek bir projede minarenin bağımsız bir taşıyıcıya oturması ve kaplamanın panellere bölünmesi gerekir. Yani bu görüntü bir proje değil, bir eskiz — ve mimarların bugünlerde yapay zekâyı en çok bu aşamada kullandığı yer de tam olarak burası.
Videodaki ilahi hangisi?
Görüntülere Seyyid Ahmed Rufaî ilahisi eşlik ediyor.
Neden bu haberi yapıyoruz?
Görüntü zaten yayılmış durumda ve "Endonezya'da bir cami" diye paylaşılıyor. Biz de yayımlıyoruz — ama ne olduğunu söyleyerek. Güzel bir tasarımı izlemekle, olmayan bir yapıyı var sanmak ayrı şeyler.
