Yunanistan'da iktidardaki Yeni Demokrasi Partisi'nin milletvekili ve uluslararası hukuk profesörü Angelos Syrigos, devlet kanalı ERT News'e yaptığı değerlendirmede Girit çevresindeki deniz tabanı araştırmalarının Türk savaş gemileri yüzünden iki kez yarım kaldığını söyledi. Syrigos'un anlatımına göre Atina, Temmuz ve Kasım 2024'te yaşanan iki olayın ikisinde de geri adım attı ve etütlerin devamına gitmedi. Sözler 29 Eylül'de Yunan basınına, ertesi gün Türk basınına yansıdı.
Angelos Syrigos kimdir, canlı yayında ne söyledi?
Angelos Syrigos, Yunan parlamentosunda iktidar partisi Yeni Demokrasi'nin sıralarında yer alan, akademik kimliği uluslararası hukuka dayanan bir isim. ERT News'te Yunanistan'ın Türkiye ile yaşadığı deniz gerilimlerini değerlendirirken iki olayı hatırlattı. Yunan basınının aktardığı kendi cümlesi şöyle:
«Και στα δύο επεισόδια υποχωρήσαμε. Δεν προχωρήσαμε στη συνέχεια των ερευνών βυθού.»
Türkçesi: "İki olayda da geri adım attık, deniz tabanı araştırmalarına devam etmedik." Syrigos, o dönemde meselenin diyalog ve uluslararası hukuk hükümleriyle çözülebileceğini düşündüklerini de ekledi.
Türk savaş gemileri Girit çevresinde Temmuz ve Kasım 2024'te ne yaptı?
Syrigos'un aktardığı tabloya göre ilk olay Temmuz 2024'te yaşandı. Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında planlanan elektrik ara bağlantı hattı için deniz tabanı etüdü sürerken bölgeye beş Türk savaş gemisi geldi. Yunan basını olayı Kasos adası çevresine yerleştiriyor. Kasım 2024'te ise Türk deniz unsurlarının yeniden göründüğü ikinci bir olay yaşandı; Türk basınındaki aktarımlara göre bu kez daha düşük yoğunluktaydı.
Deniz tabanı etütleri, kablonun döşeneceği güzergâhın jeolojik ve batimetrik olarak taranmasını kapsar. Bu aşama atlanamadığı için etüt gemilerinin çalışmayı bırakması, hattın tamamını da bekletir. Yukarıdaki ayrıntılar Syrigos'un kendi anlatımına dayanıyor; rakam ve tarihler ERT News'teki konuşmadan Yunan ve Türk basınına yansıdığı hâliyle aktarılıyor.
Yunanistan neden geri adım attı, Angelos Syrigos'a göre ne değişti?
Syrigos, Atina'nın kablo projesinin sorunsuz ilerleyeceğini varsaydığını söyledi. Gerekçe olarak, 2003 ile 2023 arasında aynı bölgede yedi kablonun benzer bir engelle karşılaşmadan döşendiğini hatırlattı. Ona göre 2024'teki olaylar, Ankara'nın geçmişte denenen yöntemle uzlaşıya yanaşmayacağını gösterdi ve Yunanistan'ın yaklaşımını değiştirmesine yol açtı. Syrigos, geri çekilme döneminin kapandığını vurguladı.
Bölgedeki hukuki zemin de tartışmanın merkezinde duruyor: Girit ile Kıbrıs arasındaki deniz alanlarında Türkiye'nin Libya ile 2019'da imzaladığı deniz yetki alanları mutabakatı ile Yunanistan'ın Girit merkezli tezleri çakışıyor. Kablo rotasının bu alana yakın geçmesi, her etüt çalışmasını iki başkent arasında hassas bir başlığa dönüştürüyor.
Yunanistan'ın bu açıklaması Türkiye'de nasıl karşılandı?
Konuşma, Türk basınında geniş yer buldu. Yeni Şafak, Star, Akşam ve Sabah gibi gazeteler Angelos Syrigos'un sözlerini haberleştirdi. Anadolu Ajansı da konuşmayı, Yunan vekilin 2024'te Türk savaş gemileri karşısında geri çekildiklerini kabul ettiği şeklinde duyurdu.
Türk savaş gemileri sonrası Yunanistan'ın çizgisi ne olacak?
Syrigos'un çizdiği çerçeveye göre Atina, bundan sonra kablo döşeme çalışmalarını egemenlik haklarını koruyarak sürdürmeyi hedefliyor. Yani "Türk savaş gemileri geldi, etüdü bıraktık" dönemi, Angelos Syrigos'a göre geride kaldı. Yunanistan cephesinden gelen mesaj, 2024'teki iki olayın bir ders olarak okunduğu ve bir sonraki deniz tabanı etüdünde farklı bir yol izleneceği yönünde.
