Almanlar bir masadan daha kovuldu! Peki kim kovdu?

Almanya, altıncı nesil savaş uçağı arayışında ikinci kez kapıda kaldı. İngiliz basınında 14 Kasım Cumartesi günü yer alan habere göre İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, İngiltere ve Japonya savunma bakanlarıyla bu hafta yaptığı çevrim içi toplantıda Almanya'nın Küresel Muharebe Hava Programı'na (GCAP) eşit ortak olarak alınmasına karşı çıktı. Roma'nın masaya koyduğu öneri, Berlin'in programa yalnızca gözlemci olarak girmesi oldu.

Almanya'yı masadan kim kaldırdı?

Habere göre itiraz İtalya'dan geldi; Japonya da aynı kaygıyı paylaşıyor. İki ülkenin yetkilileri, yeni bir eşit ortağın karar almayı zorlaştıracağını, takvimi geciktireceğini ve kendi havacılık şirketlerine düşen iş payını azaltacağını düşünüyor. Kaygı, özellikle Airbus gibi Alman şirketlerinin programa girmesi ihtimalinde büyüyor. Gözlemci statüsü Almanya'ya uçağın tasarımında ve geliştirilmesinde söz hakkı vermiyor. Bir Alman yetkili teklifi “kabul edilemez” diye niteledi.

İtalya bu iddiaya ne diyor?

Roma haberi yalanladı. İtalyan hükümeti, haberin “tümüyle yanıltıcı” olduğunu açıkladı. Açıklamaya göre İtalya, Almanya'nın katılımını “olumlu bir fırsat” olarak görüyor. Gözlemcilik önerisi de Berlin'in gelecekteki rolünü sınırlamak için değil, bilgi paylaşımını ve tam üyeliğe giden yolu hızlandırmak için yapıldı. Roma, aynı tutumu İngiltere ve Japonya ile yapılan son görüntülü toplantıda da yinelediğini bildirdi. Yalanlamaya rağmen tablo değişmiyor: Almanya'nın önüne şimdilik tam ortaklık değil, gözlemci koltuğu konuldu.

Almanya ne istiyor?

Berlin tam üyelik istiyor: programa para koymayı, karşılığında da üretimden hatırı sayılır bir pay almayı öneriyor. Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius bu hafta, mevcut ortaklar kapıyı açarsa kararın “iş payı, takvim ve Almanya'nın üstleneceği maliyet arasında makul bir dengeye” bağlı olacağını söyledi. İngiltere Savunma Bakanlığı ise GCAP'i İtalya ve Japonya ile birlikte hızla tamamlamaya kararlı olduğunu, programı aksatmamak koşuluyla başka ülkelerin katılımı için “inandırıcı seçenekleri” değerlendirmeye açık olduğunu duyurdu.

İlk masa hangisiydi?

Almanya'nın kalktığı ilk masa Fransa ile kurduğu masaydı. Fransa, Almanya ve İspanya'nın yürüttüğü Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS) projesinin ortak savaş uçağı ayağı haziran ayında çöktü. Alman basınına göre Şansölye Friedrich Merz, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'dan ortak uçak projesinin bitirilmesini istedi. Yıllardır süren tartışmanın tarafları Fransız Dassault ile Airbus'tı; iki şirket iş paylaşımında ve projenin kimin elinde olacağında anlaşamadı. Merz, sorunun siyasetten değil ihtiyaçlardan doğduğunu söylemişti: Fransa nükleer silah taşıyabilen ve uçak gemisinden kalkabilen bir uçak istiyor, Almanya'nın ise böyle bir ihtiyacı yok.

GCAP nedir, kimler ortak?

GCAP, İngiltere, İtalya ve Japonya'nın Aralık 2022'de ABD yapımı savaş uçaklarına seçenek olarak başlattığı altıncı nesil savaş uçağı programı. Sektör temsilcileri, Almanya'nın tam ortak olarak girmesinin takvime yıllar ekleyebileceği ve 2035 hedefini tehlikeye atabileceği uyarısını yapıyor.

Almanya'nın elinde hangi seçenek kaldı?

Görüşmeler kesilmiş değil. Tarafların konuşmayı sürdüreceği, Berlin'in de GCAP konusundaki kararını Mart 2027 sonuna kadar vermesinin beklendiği bildiriliyor. Öteki seçenek İsveç: Airbus, insanlı savaş uçağı için Saab ile iş birliğini daha önce gündeme getirmişti. Almanya bu arada F-35 ve ek Eurofighter alımlarını sürdürüyor. Ancak Avrupa'nın en büyük ekonomisi, altıncı nesil savaş uçağında bugün iki projenin de tam ortağı değil.