ABD'nin en büyük savunma şirketi Lockheed Martin, gizli projeler birimi Skunk Works'ün geliştirdiği insansız savaş uçağı Vectis için bugün yeni bir tanıtım videosu yayımladı: "Çekişmeli ortamlarda hayatta kalabilirlik ve öldürücülük için üretildi; otonom, çok görevli platformlara duyulan acil ihtiyacı karşılıyor." Kuyruksuz, radara karşı biçimlendirilmiş gövde, gömülü hava alığı, dâhili silah yuvası, F-35 ve F-22'nin yanında uçacak "sadık kanatçı" görevi… Tarif, Baykar'ın 2022'den beri uçurduğu Bayraktar KIZILELMA'yı bilen herkese tanıdık geliyor. Farkı şu: KIZILELMA seri üretimde ve füze atıyor; Vectis'in ilk prototipi henüz hangarda, ilk uçuşu 2027'nin sonuna planlanıyor. Tanıtım videosunu haberimizde izleyebilirsiniz.
Vectis nedir, ne yapacak?
Vectis, ABD Hava Kuvvetleri'nin "Collaborative Combat Aircraft" (CCA, iş birlikçi muharip uçak) programı için tasarlanan Grup 5 sınıfı bir insansız savaş uçağı. Skunk Works Başkan Yardımcısı ve Genel Müdürü Ron Fehlen'in geçen hafta verdiği bilgilere göre uçak yaklaşık 10,4 metre (34 fit) uzunluğunda, kanat açıklığı 11,6 metre (38 fit); tek motorlu, kuyruksuz, lambda kanat planlı ve gövdenin üstüne gömülü, S kanallı bir hava alığına sahip. Fehlen, alığın üstte olmasının hem sürtünmeyi azalttığını hem de ilkel pistlerde motora yabancı cisim kaçmasını önlediğini, ayrıca "hayatta kalabilirlik" için tercih edildiğini söyledi. Yeni videoda uçak, dâhili yuvasından AIM-120 AMRAAM havadan havaya füzesi ve GBU-53/B SDB II süzülen bombası atıyor; burun altında gizlilik uyumlu bir elektro-optik/kızılötesi taret görünüyor. Görev seti hem hava-hava hem hava-yer. Lockheed, motor ve performans değerlerini açıklamadı.
Ne zaman uçacak?
Vectis ilk kez Eylül 2025'te tanıtıldı; ilk prototipin üretimi sürüyor, hedef 2027 sonuna kadar ilk uçuş. Lockheed 14 Eylül'de, şirket kaynaklarıyla dört prototip daha üreteceğini açıkladı; böylece filo beşe çıkacak. Fehlen, tasarımın "peçeteden iki ay sonra rüzgâr tünelinde, altı ayda dijital gövdede" ilerlediğini anlatıyor. Uçak, F-35 ve F-22 kokpitlerinden dokunmatik ekranlarla yönetilecek; Lockheed'in MQ-25 için geliştirdiği MDCX otonomi yazılımı ve X-62A ile yapılan otonom hava önleme testleri Vectis'e aktarılıyor. ABD Hava Kuvvetleri'nin CCA programının ilk turunda ise Lockheed değil, General Atomics (YFQ-42A) ve Anduril (YFQ-44A) seçilmişti; Vectis şirketin ikinci tur ve ihracat için kendi parasıyla geliştirdiği aday.
KIZILELMA'dan farkı ne?
Baykar'ın verilerine göre KIZILELMA 14,5 metre boyunda, 10 metre kanat açıklığında, 8.500 kilogram azami kalkış ağırlığında; turbofan motorla 0,9 Mach hıza, 40 bin fit tavana çıkıyor, 3 saatten uzun havada kalıyor ve 1.500 kilogram faydalı yük taşıyor. Sensör paketi ASELSAN'ın MURAD AESA radarı, KARAT kızılötesi arama-takip sistemi ve elektro-optik hedefleme sistemi. İlk uçuşunu 14 Aralık 2022'de yaptı; Kasım 2025'te dünyada ilk kez bir insansız savaş uçağı olarak görüş ötesi havadan havaya füzeyle hedef vurdu, temmuzda JET-230 balistik füzeyle 120 kilometredeki hedefi buldu; ilk seri üretim uçağı bu yıl uçtu. Vectis'in henüz açıklanmış motoru, hızı ve menzili yok. İki uçağın ortak noktası konsept: pilotlu uçaklarla birlikte uçan, ucuz, feda edilebilir ve gizli bir "kanatçı".
| Bayraktar KIZILELMA | Lockheed Martin Vectis | |
|---|---|---|
| Üretici | Baykar (Türkiye) | Lockheed Martin Skunk Works (ABD) |
| İlk uçuş | 14 Aralık 2022 | Planlanan: 2027 sonu |
| Uzunluk / kanat açıklığı | 14,5 m / 10 m | ~10,4 m / ~11,6 m |
| Azami kalkış ağırlığı | 8.500 kg | Açıklanmadı |
| Hız / tavan | 0,9 Mach / 40.000 ft | Açıklanmadı |
| Silah | Hava-hava füzeleri, güdümlü mühimmat, seyir füzeleri; dâhili yuva | AIM-120, SDB II; dâhili yuva (video) |
| Durum | Seri üretim, atış testleri tamam | İlk prototip üretimde, 4 ek prototip planlı |
Neden şimdi?
Lockheed, ABD Hava Kuvvetleri'nin CCA programında ilk turu kaybettikten sonra Vectis'e şirket bütçesinden yatırım yapıyor ve uçağı hem ABD'ye hem müttefiklere satmayı hedefliyor. Skunk Works, geçen hafta Air & Space Forces Association konferansı öncesinde basına yeni görselleri ve gömülü alık ayrıntısını gösterdi; bugünkü video bu kampanyanın parçası. Türkiye'de ise KIZILELMA'nın yanında TUSAŞ'ın ANKA-3'ü de uçuyor; iki insansız savaş uçağı sınıfı aynı anda envantere hazırlanan tek ülke Türkiye. Amerika'nın kendi "Kızılelma"sı ise 2027'yi bekliyor.
