AK Parti, denizlerdeki hakları yasal zemine oturtacak deniz yetki alanları kanun teklifi için hazırlığa girdi. Bazı yayın organlarının haberine göre metnin yazımına kasım ayında başlanacak, teklifin de yılbaşından önce TBMM'ye sunulması planlanıyor. Ankara'da “Mavi Vatan Kanunu” adıyla da anılan çalışma, Libya mutabakatının Libya tarafında onaylanmasından birkaç gün sonra ortaya çıktı.
Deniz yetki alanları kanun teklifi neleri kapsıyor?
Haberlere göre teklif Karadeniz, Adalar Denizi ve Doğu Akdeniz'i kapsayacak. Karasularının Adalar Denizi'nde 6, Karadeniz ve Akdeniz'de 12 deniz mili olarak yazılması öngörülüyor. En çok konuşulan başlık ise münhasır ekonomik bölge: bu alandaki ekonomik, bilimsel ve çevresel faaliyetlerin Ankara'nın iznine bağlanması hedefleniyor. Deniz yatağında yapılacak işlemler de aynı izin sisteminin içinde yer alacak.
Teklifin bir başka ayağı “gri alanlar” denen kayalıklar. Bu coğrafi oluşumların hukuki statüsü, uluslararası deniz hukuku esas alınarak tanımlanacak.
Deniz yetki alanları kanun teklifi Meclis'e ne zaman sunulacak?
Haberlere göre takvim şu: metin kasımda yazılmaya başlanacak, yılbaşından önce TBMM Başkanlığı'na sunulması hedefleniyor. Yani teklif henüz Meclis'te değil. Yazım aşamasındaki bir metnin maddeleri değişebilir; yukarıdaki rakamlar ve başlıklar, hazırlığı aktaran haberlerdeki çerçeveyi gösteriyor, kesinleşmiş bir kanun maddesi sayılmaz. Teklif Meclis'e girdiğinde komisyon ve Genel Kurul süreci ayrıca işleyecek.
Libya mutabakatı nedir, ne zaman imzalandı?
Libya ile yapılan mutabakatın adı Türkiye-Libya Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası. İki ülke metni 2019'da imzalamıştı. Libya'nın Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi, bu mutabakatı 20 Ekim 2026'da oybirliğiyle onayladı; yani imzadan yedi yıl sonra Libya tarafında da yasal sürecin kapısı kapandı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, onayı Mavi Vatan vurgusuyla değerlendirdi.
Bu sürecin ayrıntıları için sitemizde yayımlanan Libya mutabakatına ilişkin haberimize de bakabilirsiniz.
Türkiye Libya mutabakatı ile kanun teklifi arasında bağ var mı?
Haberlerde iki gelişme art arda anılıyor: önce Libya mutabakatı onaylandı, ardından AK Parti deniz yetki alanları düzenlemesinin hazırlığı gündeme geldi. Mutabakat iki devlet arasında yetki alanını çizen uluslararası bir metin; hazırlanan teklif ise Türkiye'nin kendi iç hukukunda denizdeki hak ve izin düzenini tek yasada toplamayı amaçlıyor. Teklif metninde Libya mutabakatına doğrudan bir atıf yapılıp yapılmayacağı, haberlerde yer almıyor ve metin yazılmadan netleşmiş sayılmaz.
AK Parti deniz yetki alanları düzenlemesi gündelik hayatı nasıl etkiler?
Okur için doğrudan cebe ya da faturaya dokunan bir madde bugün görünmüyor. Ancak AK Parti deniz yetki alanları düzenlemesi, denizde ekonomik, bilimsel ve çevresel faaliyette bulunmak isteyen herkesin hangi kuruma, hangi kurala göre başvuracağını belirleyecek. Enerji arama, deniz yatağı çalışmaları ve araştırma faaliyetleri bu izin rejiminin kapsamına girecek. Deniz yetki alanları kanun teklifi yasalaşırsa Türkiye'nin kıyıdaş ülkelerle yürüttüğü yetki alanı tartışmalarında başvuracağı iç hukuk dayanağı da yazılı hale gelecek.
Kasımda masaya yatırılacak metin Meclis'e geldiğinde maddeler tek tek görülecek. O zaman karasuları, münhasır ekonomik bölge ve gri alanlara dair son hükümler netleşecek.
