İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, 28 Ekim'de siber dolandırıcılığa karşı yeni bir düzenin kapısını araladı: DOLUNAY adı verilen sistemle dolandırıcılık ihbarlarına ilk 18 dakika içinde müdahale edilmesi hedefleniyor. Çiftçi, İçişleri Bakanlığı bünyesindeki Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi'ni de duyurdu; açıklamayı Adalet Bakanı Akın Gürlek'le yaptığı görüşmenin ardından yaptı. Ankara'dan gelen duyuru, vatandaşın hesabından para çekildikten sonra başlayan 'nasılsa gitti' telaşını hedef alıyor.
DOLUNAY nedir, Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi ne yapacak?
DOLUNAY, siber dolandırıcılıkla mücadelede ihbardan paranın izinin sürülmesine kadar tüm süreci hızlandırmak için kurulan sistemin adı. Sistemi Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi yönetecek. Çiftçi'nin anlattığına göre amaç yalnızca dolandırıcıyı yakalamak değil; çalınan paranın da kurtarılması. Çiftçi ayrıca teknolojinin arkasına saklananların hukuktan kaçamayacağı mesajını verdi.
DOLUNAY'da 18 dakika ne demek?
Hedef, bir dolandırıcılık ihbarı geldiğinde ilk 18 dakika içinde işleme geçmek. Bu süre, paranın hesaplar arasında el değiştirip izinin kaybolmasını önlemek için seçilmiş bir pencere. Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi'nin devreye aldığı yapay zeka destekli analizlerle şüpheli para hareketleri anlık izlenecek ve yasal yollarla hesaplara bloke konulabilecek. Yani 18 dakika, dolandırıcının parayı dağıtmasına verilen süreyi kısaltma sözü.
Siber dolandırıcılıkta paranın izi nasıl sürülecek?
Sistem, paranın farklı banka hesaplarına, dijital cüzdanlara ve kripto varlıklara aktarılmasını engellemeyi amaçlıyor. Bunun için Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, başsavcılıklar, MASAK ve bankacılık sistemi koordineli çalışacak. Dolandırıcıların en çok kullandığı yöntem, çaldıkları parayı kısa sürede birkaç hesap ve cüzdan üzerinden dolaştırmak; DOLUNAY bu zinciri ilk halkada kırmaya çalışacak. Hangi bankaların sisteme hangi sırayla bağlanacağı açıklanmadı.
Siber dolandırıcılık nedir, nereye şikayet edilir?
Siber dolandırıcılık, internet, telefon, sahte site, sahte kampanya mesajı ya da sosyal medya üzerinden kişileri kandırıp para veya hesap bilgisi almak demek. Örneğin kasım indirimleri öncesinde taklit sitelerle gelen sahte kampanya mesajları bu türden bir yöntem; bu konuda sahte kampanya mesajı uyarısını daha önce yazmıştık. Mağdur olursanız yapılacak iş net: önce bankanızı arayıp işlemi durdurmasını isteyin, ardından emniyet, jandarma ya da başsavcılığa suç duyurusu yapın. DOLUNAY için ayrı bir ihbar hattı numarası şimdilik açıklanmadı; yeni numara çıkarsa duyurulacak.
DOLUNAY ne zaman devreye girecek?
Duyuruda başlangıç tarihi belirtilmedi. Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi'nin kurulduğu mu yoksa kurulacağı mı henüz net değil; bu da sistemin kurulum aşamasında olduğunu düşündürüyor. Bakanlık, kaç kişinin çalışacağı, hangi illerde başlanacağı ve sistemin tüm bankalarla ne zaman çalışmaya başlayacağı konusunda rakam vermedi.
DOLUNAY sizi nasıl etkiler?
Hesabınızdan haberiniz olmadan para çıkarsa kritik olan ilk dakikalar. DOLUNAY çalışmaya başladığında ihbar ne kadar hızlı yapılırsa paranın bloke edilme ihtimali o kadar yükselecek; ama sistemin bunu sağlayıp sağlamayacağını uygulama gösterecek. Siber dolandırıcılığa karşı kurulan bu düzen, vatandaştan beklenen refleksi de değiştiriyor: şikayeti yarına bırakmayın, ilk dakikalarda bankanıza ve kolluğa ulaşın.
